ای مهربان‌تر از برگ در بوسه‌های باران

بیداری ستاره در چشم جویباران

آیینه‌ی نگاهت پیوند صبح و ساحل

لبخند گاه گاهت صبح ستاره باران

بازا که در هوایت خاموشی جنونم

فریاد‌ها برانگیخت از سنگ کوه ساران

ای جویبار جاری! زین سایه برگ مگریز

کاین گونه فرصت از کف دادند بی‌شماران

گفتی: به روزگاران مهری نشسته گفتم

بیرون نمی‌توان کرد حتی به روزگاران

بیگانگی ز حد رفت ای آشنا مپرهیز

زین عاشق پشیمان سرخیل شرمساران

پیش از من و تو بسیار بودند و نقش بستند

دیوار زندگی را زین گونه یادگاران

وین نغمه‌ی محبت بعد از من و تو ماند

تا در زمانه باقیست‌ آواز باد و باران

شعر از : محمد رضا شفیعی کدکنی

« عاشقان عيدتان مبارک باد » همنوا با رسول الله (ص)، روز عيد غدير با نوای «علی ولی الله»
 

عيد سعيد غدير خم

واقعه غدير حادثه اى تاريخى نيست كه در كنار ديگر وقايع بدان نگريسته شود. غدير تنها نام يك سرزمين نيست. يك تفكر است، نشانه و رمزى است كه از تداوم خط نبوّت حكايت مى كند. غدير نقطه تلاقى كاروان رسالت با طلايه داران امامت است.

آرى غدير يك سرزمين نيست، چشمه اى است كه تا پايان هستى مى جوشد، كوثرى است كه فنا برنمى دارد، افقى است بى كرانه و خورشيدى است عالمتاب. 

داستان غدير خم

سال دهم هجرت بود و پيامبر از آخرين سفر حج خود باز مي گشت، گروه انبوهي كه تعدادشان را تا صد و بيست هزار رقم زده اند او را بدرقه مي كردند تا اين كه به پهنه بي آبي به نام غدير خم رسيدند.

نيم روز هيجدهم ذي الحجه بود كه ناگهان پيك وحي بر رسول خدا صلی الله عليه و آله  نازل شد و از جانب خدا پيام آورده كه: «اي رسول آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده به گوش مردم برسان و اگر چنين نكني رسالت او را ابلاغ نكرده اي و خداوند تو را از گزند مردمان حفظ خواهد كرد» پيامبر دستور توقف دادند و همگان در آن بيابان بي آب و در زير آفتاب سوزان صحرا فرود آمدند و منبري از جهاز شتران براي پيامبر ساختند و رسول خدا بر فراز آن رفته و روي به مردم كردند. ابتدا خداي را سپاس فرموده و از بديهاي نفس اماره به او پناه جست و فرمود: اي مردم بزودي من از ميان شما رخت بر مي بندم، آنگاه مي افزايد چه كسي بر مومنين در ارزيابي مصلحت ها و شناخت و تصرف در امور سزاوارتر است همه يك سخن مي گويند خدا و پيامبر داناترند.

 رسول گرامي مي فرمايد: آيا من به شما از خودتان اولي و سزاوارتر نيستم و همگان يك صدا جواب مي دهند كه چرا چنين است. آنگاه فرمود: من دو چيز گرانبها در ميان شما مي گذارم يكي ثقل اكبر  كه كتاب خداست و ديگري ثقل اصغر كه اهل بيت منند. مردم، بر آنان پيشي نگيريد و از آنان عقب نمانيد. آنگاه دست علي (ع) را در دست گرفت و آن قدر بالا برد كه همگان او را در كنار رسول خدا ديدند و شناختند.  سپس فرمود: خداوند مولاي من و من مولاي  مؤمنان هستم و بر آنها از خودشان سزاوارترم. اي مردم هر كس كه من مولا و رهبر اويم اين علي هم مولا و رهبر اوست و اين جمله را سه بار تكرار كرد و چنين ادامه داد: پروردگارا، دوستان علي را دوست بدار و دشمنان او را خوار. خدايا علي را محور حق قرار ده و سپس فرمود: لازم است حاضران اين خبر را به غايبان برسانند. هنوز اجتماع به حال خود باقي بود كه دوباره آهنگ روح بخش وحي گوش جان محمد صلي الله عليه و آله را نواخت كه:‌ «امروز دينتان را برايتان كامل نمودم و نعمت خود را بر شما به پايان رساندم و اسلام را به عنوان دين برايتان پسنديدم» و بدين سان علي (ع) از جانب خداوند براي جانشيني پيامبر (ص) برگزيده شد.

سنديت واقعه غدير خم

مرحوم علامه امينى در کتاب الغدير خود نام راويان حديث غدير را به ترتيب زمان زندگى ذكر كـرده اسـت:
در ميان اصحاب رسول خدا (ص ) 110 نفر، در ميان تابعين 84 نفر، در ميان علماى قرن دوم هجرى 56 نفر، در ميان علماى قرن سوم هجرى 92 نفر، در ميان علماى قرن چهارم هجرى 43 نفر، در ميان علماى قرن پنجم هجرى 24 نفر، در ميان علماى قرن ششم هجرى 20 نفر، در ميان علماى قرن هفتم هجرى 21 نفر، در ميان علماى قرن هشتم هجرى 18 نفر، در ميان علماى قرن نهم هجرى 16 نفر، در ميان علماى قرن دهم هجرى 14 نفر، در ميان علماى قرن يازدهم هجرى 12 نفر، در ميان علماى قرن دوازدهم هجرى 13 نفر، در ميان علماى قرن سيزدهم هجرى 12 نفر، در ميان علماى قرن چهاردهم هجرى 19 نفر.

حديث غدير در کتب معتبر اهل سنت از جمله در کتاب «مسند» امام احمد حنبل، در «سنن» ترمذى، «مسند احمد» و در «مستدرك» حافظ ابن عبداللّه حاكم نيشابورى به مضامين مختلف ذکر شده است.

مفهوم عيد

هيجدهم ذي الحجه روز غدير خم را مسلمين خصوصاً شيعيان عيد شمرده اند. لغويون عيد را از مشتقات ماده "ع و د" به معناي بازگشت مي دانند و در  نوروز بازگشت حيات را به پيكر سرد گرامي مي دارند، حياتي كه در هجوم خزان به سردي مي گرايد و در بيداد سرماي زمستان تا مرز نيستي پيش مي رود تا آنجا كه  گويي هرگز نبوده است. 

در مقام تطبيق اين نكته با موازين مكتبي و مذهبي بايد گفت عيد آدمي بزرگداشت بازگشت حيات معنوي انسان است. در چنين باوري نوروز انسان روزي است كه وي به خويشتن باز گردد و گمشده اش را دريابد. مثلاً در ماه مبارك رمضان آدمي بعد از سي روز جهاد و مجاهده با نفس سركش تمام ناخالصي هاي وجودش را ذوب مي كند تا عبوديت ناب در آن تجلي كند و آنگاه عيد فطر است. پس عيد اسلامي بازگشت حيات است و تعيين آن بر عهده شرع اقدس. غدير بنا بر اين تفسير هر دو شرط را دارد يعني هم بازگشت به خويشتن است و هم از طرف شرع مشخص شده است. غدير بازگشت حيات دوباره اسلام است، علاوه اينكه عيد غدير تشريع هم شده است.

در زير به نمونه هايي از رواياتي كه غدير را عيد شمرده اند اشاره مي شود  :

فرات بن ابراهيم كوفي از امام صادق عليه السلام نقل مي كند كه ايشان به نقل از پيامبر اكرم فرمودند :يوم غدير خم افضل اعياد امتي ؛روز غدير بزرگترين عيد امت من است .حسن بن راشد مي گويد از امام صادق عليه السلام پرسيدم: غير از عيد فطر و قربان براي مسلمانان عيد ديگري هم هست؟ فرمودند: بلي و اين عيد از آن دو عيد ديگر با فضيلت تر است .گفتم كدام روز است ؟فرمود: روز هيجدهم ماه ذي حجه عيد غدير خم .عرض كردم: قربانت شوم در آن روز چه اعمالي انجام دهيم؟ فرمودند: روزه بگيريد بر محمد و آلش صلوات بفرستيد ...... يقين بدانيد انبيا عليهم السلام روزي كه وصي خود را نصب مي كردند امر مي كردند كه آن روز  را جشن بگيرند.

 وقتي به سيره ائمه و پيامبر اكرم مراجعه مي شود در مي يابيم كه پيامبر و  امير مؤمنان و ساير ائمه با روز غدير به عنوان يك عيد برخورد كرده و  مسلمانان را به تبريك و تهنيت گفتن به هم دعوت کرده اند. امام حسن عليه السلام روز عيد غدير در كوفه مهماني بزرگي برپا مي داشتند.

 امام علي با فرزندان و گروهي از پيروانش بعد از نماز براي شركت در مجلس  به منزل امام حسن عليه السلام مي رفتند .و پس از اتمام مهماني امام حسن عليه السلام  هدايايي به مردم اعطا مي فرمود .لذا اين حركت امام حسن عليه السلام موجب شد مردم به روز عيد غدير عادت كنند.

اعمال غدير
 حادثه غدير حادثه بزرگي است و عيد غدير عيدي بزرگ و شايد شريفترين عيد مسلمانان است. در بيان ائمه عليهم السلام براي اين روز بزرگ اعمالي وارد شده است كه به برخي از آنان اشاره مي شود:
 1ـ تحكيم بيعت با ولايت
 همانگونه كه پيامبر اكرم بعداز نصب امام علي عليه السلام به امامت مسلمين به جماعت مسلمانان امر كرد كه با او بيعت كنند در سالروز آن حماسه جاويد پيامبر تجديد آن بيعت سفارش شده است. لذا زيارت اميرالمومنين و ساير ائمه مستحب است. به همين منظور ادعيه زيادي نيز وارد شده است.
 2ـ اظهار سرور و شادماني
 در وصف شيعه و شيعيان گفته شده است كه به شادي ما ائمه شادند و به حزن ما محزون و مسلم است كه عيد غدير شادي بخش ترين عيد ائمه است و شادماني شيعه در اين روز فرض است و هارون گويد در روز هيجدهم ذيحجه خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم كه فرمود: حقا كه روز غدير روز عيد فرح و سرور است .در روز عيد غدير اظهار فرح و  امير المومنين علي عليه السلام نيز فرمودند :
 در روز عيد غدير اظهار فرح و شادماني کنید و برادران مسلمان خود را نيز شاد گردانيد.
 3ـ مصافحه كردن
 مصافحه يا دست دادن از آداب اسلامي است و در روز عيد غدير به آن تاكيد بيشتري شده است. امام علي عليه السلام فرمودند: روز عيد غدير هنگامي كه  يكديگر را ملاقات مي كنيد با هم مصافحه کنید.
 ذكر مخصوص اين روز نيز هنگام مصافحه سفارش شده است؛ الحمد لله الذي جعلنا من المتمسکین بولایت اميرالمومنين و الائمه عليهم السلام .ترجمه سپاس خداي را كه ما را از جمله درآويختگان به ولايت اميرالمؤمنين علي و ائمه عليهم السلام قرار داد.
 4ـ پيمان اخوت و برادري
 از برنامه هاي اسلام ايجاد اخوت و برادري است. و به همين منظور پيامبر اكرم بين مسلمانان مهاجرين و انصار پيمان برادري بست و با پيمان اخوت علي را با خويش برادر نمود و در برخي از زيارات كه خطاب به پيامبر مي خوانيم: السلام عليك و علي اخيك علي بن ابيطالب عليه السلام يعني سلام بر تو و برادرت علي اشاره به همين برادري است .پيمان برادری و عقد اخوت بستن از اعمال وارده در روز غدير است و صيغه مخصوصي دارد كه در مفاتيح الجنان آمده است.
 5ـ احسان و انفاق
احسان و انفاق از دستورات ويژه اسلامي است. اما در ايام بزرگ مثل عيد غدير بر  آن تأكيد بيشتري شده است. در سيره امام حسن عليه السلام است كه ايشان روز عيد غدير مهماني مي داد و شخص  امام علي عليه السلام نيز در آن مراسم شركت مي كرد .
 6ـ صله رحم
صله رحم از پسنديده ترين آداب اسلامي است و شرع مقدس اسلام بر مطلب تأكيد فراوان نموده است. اما در روز عيد غدير بر اين نكته سفارش بيشتري شده است. امام صادق عليه السلام مي فرمايد: از كارهايي كه در روز عيد غدير مستحب است صله رحم است.
 7ـ رفع حاجت مؤمنان
رفع حاجت مومنان از جمله اعمالي است كه اسلام براي آن ارزش خاصي قائل شده  است و ائمه آن را از چند طواف برتر مي دانند. در روز غدير اين عمل فضيلت بيشتري دارد. امام علي عليه السلام فرمودند :
كسي كه مؤمنان را در روز غدير تكفل كند نزد خداي متعال من ضامنش هستم  كه از كافر شدن و پريشان شدن در امان باشد یعنی رفع حاجت مؤمنان سبب عاقبت به خيري است .
8ـ غسل كردن و لباس نو پوشيدن
امام صادق عليه السلام فرموده اند در روز عيد غدير پاكيزه ترين لباسهاي خود را بر تن بپوش. با غسل طهارت معنوي حاصل مي شود و با نظافت طهارت ظاهري.
9ـ تشكيل اجتماع
در روز عيد غدير به جهت يادآوري روزي كه پيامبر به امر خداوند علي عليه السلام را به امامت امت اسلامي نصب كرد، بجاست در مراكز گوناگون گرد آييم و به ياد آن روز بزرگ و ثمراتش شادمان باشيم. ائمه سفارش كرده اند كه به جهت يادآوري مقام محمد صلوات الله عليه و آل او عليهم السلام اجتماعات تشکیل بشود .و خود نيز از اين گونه اجتماعات برپا مي داشتند .
10ـ دعا روزه و عبادت
روزه و دعا از اعمالي است كه در همه اعياد مورد سفارش و تأكيد است خاصه در روز عيد. غدير حسن بن راشد گويد: از امام صادق عليه السلام درباره عيد غدير پرسيدم و حضرت فرمود: اين عيد از عيد قربان و فطر برتر است. آن روز را روزه بگيريد و بر محمد و آلش زياد صلوات بفرستيد.

 يادى از نويسنده «الغدير»

ارگ بم

در شمال شرقي شهر بم، بر بالا و دامنه صخره اي عظيم قلعه اي مستحکم را پي افکنده اند که اهالي محل آن را "ارگ" می نامند که در واقع اين بناي سترگ، شهر قديـم بم است. ارگ بــم و شهـــر آن از جمله قلعه هاي نظامي بسيار مهم و تاريخي به شمار مي رود.

بم در عهد ساسانیان كه گسترش شبكه ارتباطی یكی از مشخصه‌های این دوران است، به رونق تجاری می‌رسد. و علاوه بر گروه كشاورزان،گروه پیشه وران هم در بم در پی تقسیم كار اجتماعی به وجود می‌آید. بم از موقعیت ارتباطی مهمی برخوردار می‌شود و مركز مهمی در سر راه ارتباط بین هند، آسیای مركزی و جنوب شرقی آسیا می‌شود. در قرن هفتم میلادی بم نیز از حمله اعراب در امان نمی‌ماند. در كتاب (تاریخ كرمان)نوشته احمدعلی وزیری آمده است كه در سال ٣١ هجری خلیفه عثمان، عبادالله عامر را راهی كرمان می‌كند. او مجاشع بن مسعود را در گواشیر گذاشت و خود رو به بم نهاد. در زد و خورد با زرتشتیان كه تعدادشان زیاد تر از مسلمانان بود با خشونت برخورد كرد، تعدادی از آنها به اسلام گرویدند و بقیه تحت نفوذ مسلمانان قرار گرفتند.

بلوک طبس با پی سنگ پر کامبرین در اینفراکامبرین و پالئوزوئیک از گسترش جانبی برخوردار است که در سلسله کوه های طبس_ کرمان پالئوزوئیک بندرت دیده میشود در عوض رسوبات تریاس_ لیاس بسیار ضخیم و روند کلی آنها شمالی_ جنوبی است.

اگر بخواهیم حوزه رسوبی ایران مرکزی را بطور خلاصه شرح دهیم می توان گفت،در این حوزه ضخامت بیرون زدگی سنگ های پر کامبرین پیشین متجاوز از ده هزار متر می باشد که از فرسایش سنگ های قدیمی تر بوجود آمده است. این مجموعه، بر اثر کوهزائی کاتانگائی شدیداً دگرگون شده و پلاتفرم ایران مرکزی را تشکیل داده است که از پرکامبرین پسین تا تریاس رسوبات قاره ای یا دریایی کم عمق روی انرا می پوشاند.

بلندی‌های استان کرمان دنباله رشته کوههای مرکزی ایران است که از چین خوردگی‌های آتش‌فشانی آذربایجان آغاز می‌شود و تا بلوچستان امتداد می‌یابد و دنباله آن را در فلات مرکزی، حوزه‌های پست داخلی و کویر چندین بار قطع می‌کنند.كوه هزار مرتفع ترين قله استان كرمان و جنوب ايران است و ارتفاع آن 4501 متر مي باشد و در غرب شهر راين قرار دارد. تنوع آب و هوایی استان کرمان به دلیل شرایط خاص اقلیمی در خور توجه است .در نتیجه این شرایط اقلیمی، در واحی شمال، شمال غربی و مرکزی آب و هوا خشک و در جنوب و جنوب شرقی گرم و مرطوب است. بارندگیهای ۳۰_۶۰ میلی‌متری دشت نرماشیر و شهداد و ۲۵۰_۴۰۰ میلی‌متری کوههای ده بکری و جبال بارز، خود گویای مناطق اکولوژیک متفاوت در این استان است. رژیم بارندگی اغلب به صورت باران است و در محدوده آبان ماه تا اردیبهشت ماه قرار دارد و از بادهای غربی و شمال غربی منطقه تغذیه می‌شود که اغلب موسمی و خشک است و به دلیل در برداشتن انبوه خاک و شن رطوبت نسبی هوا را تقلیل می‌دهد.

معرفي اجمالي استان كرمان:

صنعت

شهركهاي صنعتي استان كرمان

استان كرمان باداشتن 10 شهرك صنعتي فعال در مساحتي به ميزان 1831هكتار با دشتن 419 واحد صنعتي موجبات اشتغال مستقيم 8475 نفر را فراهم نموده است .

تعداد واحدهاي فعال موجود در شهركهاي صنعتي استان كرمان به شرح زير مي باشد :

در بين گروههاي صنعتي گروه كاني غير فلزي بيشترين واحدهاي صنعتي را در شهركهاي صنعتي دارا مي باشد .ودومين رتبه نيز متعلق به گروه محصولات غذايي و آشاميدني مي باشد .

البته تعداد واحدهاي فعال صنعتي استان كرمان 962 واحد ميباشد كه از اين تعداد 419 واحد درشهركهاي صنعتي مستقر هستند .

معرفي اجمالي استان كرمان:

ارگ تاريخي بم، روستاي تاريخي ميمند، مجموعه گنجعليخان كرمان، باغ شاهزده ماهان، ارگ تاريخي راين، يخدان مؤيدي، گنبد جبليه، گنبد سبز، بازار بزرگ كرمان، قلعه اردشير و قلعه دختر، مقبره شاه نعمت ا... ولي، مسجد ملك، گنبد و بارگاه مشتاق علي شاه و موزه صنعتي.

از قابليتها و مزيتهاي بخش گردشگري استان با توجه به اولويتهاي اين بخش مي توان به موارد زير اشاره نمود:

پارك ملي خبر در شهرستان بافت، محور سيرچ_ شهداد و كوير لوت، آبشار راين در بخش راين، آبشار دلفارد و قلعه علمشاه در شهرستان جيرفت، دره وامق آباد در منطقه كوهپايه، دره زيباي منطقه لاله زار.

از بين رده بنديهاي مختلف حفاظت از طبيعت در ايران، سه نوع رده بندي در استان وجود دارد كه عبارتند از پناهگاه حيات وحش، منطقه حفاظت شده و منطقه ممنوع شكار. بر مبناي رده بندي فوق فضاهاي طبيعي حفاظت شده استان به شرح زير مي باشد:

        پناهگاه حيات وحش خبر و ورچون

        پناهگاه حيات وحش مهروئيه

        منطقه حفاظت شده بيدوئيه

        منطقه ممنوع شكار سياه كوه

        منطقه ممنوع شكار كوه نو در هنگ

        منطقه ممنوع شكار انجرك

كه در بين مناطق بالا سابقه حفاظتي در دو منطقه خبر و روچون و مهروئيه بيش از ديگر مناطق بوده است.

ارگ تاريخي بم نگين جاذبه هاي گردشگري استان بود كه بطور متوسط سالانه با جذب 100000 گردشگر خارجي و 120000 گردشگر داخلي بيشترين ميزان جذب گردشگر را در بين تمام جاذبه هاي گردشگري استان داشته است اما تخريب اين بنا علاوه بر اينكه تأثير زيادي در كاهش ورود گردشگر خارجي داشته است باعث شد كه گردشگران داخلي نيز به اين استان سفر نكنند.

نگاهی کوتاه به استان پهناور کرمان

مرکز استان: کرمان - مساحت : 181714مترمربع - جمعیت: 2004328(1375)

شهرهای مهم: بافت، بردسیر، بم، جیرفت، راور، رفسنجان، زرند، سیرجان، شهر بابک، عنبرآباد، قلعه گنجف کرمان، کوهبنان، کهنوج و منوجان
استان های همسایه از شمال به استان يزد؛ ازجنوب به استان هرمزگان؛ از شرق به استانهاى خراسان جنوبى و سيستان و بلوچستان و از غرب به استانهاى يزد و فارس محدود است. 
جغرافیا: استان کرمان در جنوب و جنوب شرق کشور بين طولهاى جغــرافيـايي´34 و ° 59 تا´21 و ° 54شرقى و عرضهاى جغرافيايي´58 و ° 31 تا ´29و ° 26 شمالى قرار دارد.
اين استان داراى16 شهرستان، 34 بخش، 78شهر و 141 دهستان مى باشد که ارتفاع آن از سطح دريا 1754 متر است.(درسال 1385 )

معرفي اجمالي استان كرمان:

استان كرمان در جنوب شرقي فلات ايران واقع شده است كه با 181714 كيلومتر مربع وسعت، 11 درصد از خاك كشورمان را به خود اختصاص داده است. اين استان از شمال به استانهاي يزد و خراسان جنوبي، از جنوب به استان هرمزگان، از شرق به استان سيستان و بلوچستان و از غرب به استان فارس محدود مي شود.براساس آخرين تقسيمات كشوري در سال 1383 استان كرمان از13 شهرستان، 39 بخش، 50 شهر و 141 دهستان تشكيل شده است. شهرستانهاي استان شامل: بافت، بردسير، بم، جيرفت، راور، رفسنجان، زرند، سيرجان، شهربابك، عنبرآباد، كرمان‌، كهنوج و منوجان مي باشد.

از نظر وسعت شهرستان كرمان با مساحت 83/44192 كيلومترمربع (31/24 درصد از كل استان) بزرگترين و شهرستان منوجان با مساحت 73/4086 كيلومترمربع (24/2 درصد از كل استان) كوچكترين شهرستان استان مي باشند.

 فهرستی از زمان و میزان قربانیان زمین لرزه های به وقوع پیوسته در ایران در ذیل به طور خلاصه ارایه می شود:

سالروز شهادت ابو جعفر محمد بن علي (ع) امام پنجم از ائمه اثني عشر (ع) و هفتمين معصوم از چهارده معصوم (ع)، که در سال 114 ق. در مدينه رخ داد …

 مادر او حضرت فاطمه دختر امام حسن مجتبي (ع) است  كه مكني به ام عبد الله يا ام الحسن بود و با اين ترتيب آن حضرت هم از جانب مادر و هم از جانب پدر فاطمي و  علوي بوده است، لقب ايشان به دليل دانش بيكران باقر يا باقر العلوم بوده است … صدوق و طوسي در امالي خود روايت كرده اند كه رسول الله (ص) آن حضرت را باقر ناميد و به جابر بن عبد الله انصاري فرمود: « اي جابر زمان يكي از اولاد مرا كه از فرزندان حسين است درك خواهي كرد، او هم نام من است و علم را با مهارت بسط ميدهد و ميشكافد، وقتي او را ديدي سلام مرا به او برسان».    

۩  شخصيت اخلاقي:

در گفتار راستگو ترين و در ديدار گشاده رو ترين و در بذل جان در راه خدا بخشنده ترين و در اخلاق متواضع ترين مردمان بود. 

 از خوف خدا بسيار ميگريست و هنگام مشكلات اهل بيت را جمع ميكرد و با هم به ذكر و استغفار ميپرداختند. قسمت عمده درآمد خود را در راه خدا انفاق مي فرمود و خود مانند غلامانش در مزرعه كار ميكرد. در زهد و فضل و تقوي و آشنايي با رموز قرآن و سنت و تفسير و احكام شرع سرآمد همگان بود … علي بن عيسي اربلي در كتاب كشف الغمه و انب طلحه در مطالب السوول و سبط ابن جوزي در تذكره  الائمه  و  ساير محدثين اهل سنت از عبد الله بن عطاء مكي روايت كرده اند كه گفته است: علماء را نزد هيچكس حقير تر از آن نديدم كه در محضر ابو جعفر محمد بن علي ديدم …    امام محمد باقر (ع)  در مورد نمونه اي از اخلاق امام باقر روايت است که مردى از اهل شام در مدينه ساكن بود و به خانه  ‏امام بسيار مى‏آمد و به آن گرامى مى ‏گفت: «...در روى زمين بغض و كينه ا‏ى كسى را بيش از تو در دل ندارم و با هيچكس بيش از تو و خاندانت دشمن نيستم!  و عقيده  ‏ام آنست كه اطاعت‏  خدا و پيامبر و امير مؤمنان در دشمنى با توست،  اگر مى ‏بينى به خانه   تو رفت و آمد دارم بدان جهت است كه تو مردى سخنور و اديب و خوش بيان هستى!»  در عين حال امام عليه السلام با او مدارا مى‏ فرمود و به نرمى سخن مى ‏گفت.  چندى بر نيامد كه شامى بيمار شد و مرگ را رويا روى خويش ديد و از زندگى نوميد شد،  پس وصيت كرد كه چون در گذرد ابو جعفر  «امام باقر» بر او نماز گزارد. شب به نيمه رسيد و بستگانش او را تمام شده يافتند،  بامداد وصى او به مسجد آمد و امام باقر عليه السلام را ديد كه نماز صبح به پايان برده و به تعقيب نشسته است،  و آن گرامى همواره چنين بود كه پس از نماز به ذكر و تعقيب مى ‏پرداخت. عرض كرد:  آن مرد شامى به ديگر سراى شتافته و خود چنين خواسته كه شما بر او نماز گزاريد.  فرمود:  او نمرده است...  شتاب مكنيد تا من بيايم.

پس برخاست و وضو و طهارت را تجديد فرمود و دو ركعت نماز خواند و دستها را به دعا برداشت،  سپس به سجده رفت و همچنان تا بر آمدن آفتاب،  در سجده ماند،  آنگاه به خانه‏ شامى آمد و بر بالين او نشست و او را صدا زد و او پاسخ داد،  امام او را برنشانيد و پشتش را به ديوار تكيه داد و شربتى طلبيد و به كام او ريخت و به بستگانش فرمود غذاهاى سرد به او بدهند و خود بازگشت. ديرى بر نيامد كه شامى شفا يافت و به نزد امام آمد و عرض كرد: «گواهى مى ‏دهم كه تو حجت  ‏خدا بر مردمانى.»

۩  اصحاب امام باقر (ع)

 آوازه علوم و دانش امام باقر (ع) چنان اطراف و اكناف پيچيده بود كه ملقّب به باقرالعلوم; يعنى شكافنده دانش ها گرديد.  در مكتب امام ابوجعفر باقر العلوم -كه درود فرشتگان بر او- شاگردانى نمونه و ممتاز پرورش يافتند كه اينك به نام برخى از آنان اشاره مى ‏شود:

1-  ابان بن تغلب: او محضر سه امام - امام زين العابدين، امام محمد باقر و امام جعفر صادق عليهم السلام - را درک نمود . ابان از شخصيتهاي علمي عصر خود بود و در تفسير، حديث، فقه، قرائت و لغت تسلط بسياري داشت. والايي دانش ابان چنان بود که امام باقر عليه السلام به او فرمود: در مسجد مدينه بنشين و به راي مردم فتوا بده، زيرا دوست دارم، مردم فردي چون تو را در ميان شيعيان ما ببينند.

2-  زراره: دانشمندان شيعه از ميان شاگردان امام باقر و امام صادق عليهما السلام، شش تن را فقيه تر مي شمرند  که زراره يکي از آنها است. از امام صادق نقل است که فرمود: اگر "بريد بن معويه"، "ابوبصير"، "محمد بن مسلم" و "زراره " نبودند، آثار پيامبر (معارف شيعه) از ميان مي رفت، آنان بر حلال و حرام خدا امين هستند. باز فرمود: بريد، زراره، محمد بن مسلم و احول در زندگي و مرگ نزد من محبوبترين مردمان هستند.

3-  کميت اسدي: شاعري سر آمد بود و زبان گويايش در دفاع از اهل بيت، اشعاري پر مغز مي سرود. اشعارش چنان کوبنده و رسواگر بود که پيوسته از طرف خلفاي اموي تهديد به مرگ مي شد.

4-  محمد بن مسلم: فقيه اهل بيت و از ياران راستين امام باقر و امام صادق عليه السلام بود. چنان که گفته شد، امام صادق او را يکي از آن چهار تن به شمار آورده که آثار پيامبر به وجودشان پا برجا و باقي است.

۩  شخصيت علمي:
بي ترديد چنان که بسياري از علماي اهل سنت، نيز گفته اند، امام باقر عليه السلام در زمان حيات خويش شهرت فراواني داشته و همواره محضر او از دوست دارانش، از تمامي بلاد و سرزمينهاي اسلامي، پر بوده است. موقعيت علمي ايشان، به مثابه شخصيتي عالم و فقيه، به ويژه به عنوان نماينده علوم اهل بيت، بسياري را وا مي داشت تا از محضر او بهره گيرند و حل اشکالات علمي و فقهي خود را از او بطلبند. در اين ميان، اهل عراق که بسياري از آنان شيعه بودند بيش از ديگران مفتون شخصيت آن حضرت شده بودند.

مراجعه کنندگان، خضوعي خاص نسبت به شخصيت علمي امام داشتند چنان که عبدالله بن عطاي مکي گويد: علما را در محضر هيچ کسي کوچکتر از زمان حضور در محضر امام باقر عليه السلام نديدم. حکم بن عينيه با تمام عظمت علمي اش در ميان مردم، در برابر آن حضرت مانند دانش آموزي در مقابل معلم خود به نظر مي رسيد.

شهرت علمي امام، در حد تعبير ابن عنبة، مشهورتر از آن است که کسي بخواهد آن را بيان کند. اين شهرت در زمان خود ايشان، نه تنها در حجاز که «کان سيد فقهاء الحجاز» بلکه حتي در عراق و خراسان نيز به طور گسترده فراگير شده بود. چنانکه راوي مي گويد: ديدم که مردم خراسان دور حضرت حلقه زده و اشکالات علمي خود را از ايشان مي پرسيدند.

ذهبي درباره امام باقر عليه السلام مي نويسد: ايشان از کساني است که بين علم و عمل، سيادت و شرف و وثاقت و متانت جمع کرده و براي خلافت اهليت داشت.

ابرش کلبي از هشام بن عبدالملک پرسيد: اين کيست که مردم عراق او را در ميان گرفته و مشکلات علمي خود را از وي مي پرسيدند؟ هشام گفت: اين پيامبر کوفه است، خود را پسر رسول خدا و شکافنده علم و مفسر قرآن مي داند.

۩  دوران زندگي و شهادت ايشان:

امام باقر (عليه السلام) با پنج خليفه از خلفاى بنى اميّه معاصر بود كه عبارتند از:  وليد بن عبد الملك (96 ق) و سليمان بن عبد الملك ( 99 ق) و عمر بن عبد العزيز (101 ق) و يزيد بن عبد الملك (107ق) و هشام بن عبد الملك ( 125 ق) معاصر بوده است. و همه آنان جز عمر بن عبدالعزيز در ستمگرى و استبداد و خودكامگى دست كمى از نياكان خود نداشتند و پيوسته براى امام باقر (عليه السلام) مشكلاتى فراهم مى نمودند.
ولى در عين حال، او از طريق تعليم و تربيت، جنبشى علمى به وجود آورد و مقدّمات تأسيس يك مركز علمى اسلامى را در دوران امامت خود پى ريزى كرد كه در زمان فرزند بزرگوارش امام جعفر صادق (عليه السلام) به نتيجه كامل رسيد.
روش كار پيشوايان ما به ويژه امام سجّاد و امام باقر (عليهم السلام) كه در اوضاع فشار و خفقان به سر مى بردند به شيوه مخفى و زيرزمينى بود، شيوه اى كه موجب مى شد كسى از كارهاى آنان مطّلع نشود. همين كارهاى پنهانى، گاهى كه آشكار مى شد، خلفا را سخت عصبانى مى نمود در نتيجه، وسايل تبعيد و زندانى آنها فراهم مى شد.
سرانجام، امام باقر (عليه السلام) كه پيوسته مورد خشم و غضب خليفه وقت، هشام بن عبدالملك بود، به وسيله ايادى او مسموم شد و در روز دوشنبه 7 ذيحجّه سال 114 هجرى قمرى در 57 سالگى به شهادت رسيد. بدن مطهر آن درياي بيکران دانش خدايي در خاک بقيع، در کنار پدر و جد بزرگوارش امام حسن مجتبي و امام سجاد عليهما السلام به خاک سپرده شده است.

۩  كلماتي از آن بزرگوار:
1 - همانا خداوند عز و جل نگاه دارد بوسيله تقوي بنده را از آنچه عقلش بدان دسترسي ندارد.
2 - بردباري جامه شخص دانا و عالم است مبادا خود را از آن برهنه كني.
  3 - خدا بر خويش مهرورزي را لازم كرده و رحمت او بر خشمش پيشي جسته  و از روي راستي و درستي به انجام رسيده، پس چنان نيست كه خداوند به بندگان خشم آغاز كند پيش از آنكه آنان او را به خشم آورند... 

4 - هر ملتي كه كتاب خدا را به پشت سر انداخته خدا نيز علم كتاب را از آنها بگيرد …

5- حريص بر دنيا، همچون کرم ابريشم است که هر چه پيله را بر خود بيشتر بپيچد، بيرون آمدنش مشکل تر مي شود.

از رساله امام محمد باقر عليه السلام، سعد الخير / روضه كافي ج اول (ص 79 – 75 ) 

زمین لرزه در ایران

ایران مرکزی از لحاظ تکتونیکی

ایران مرکزی در طول دوران اول همانند سایر نقاط حالت پلاتفرم را داشته است ولی در دوران دوم و سوم به یک منطقه خیلی متحرک کوهزایی تبدیل شده است . به طوریکه علاوه بر چندین دگرشیبی کاملا ً مشخص فعالیت ماگمایی به صورت سنگهای آتشفشانی وتوده های گرانیتی نفوذی نیز در آن دیده می شود .

گسل های مختلف چین خوردگی ها و روراندگی های در هم از مشخصات ایران مرکزی است . چین خوردگی اصلی در این واحد مربوط به حرکات کوهزایی آلپی بوده است و شواهد پنچ قسمت اصلی چین خوردگی آلپ در این منطقه مشاهده شده است . مسیر های مختلف ساختمانهای عمده مناطق مجاور یعنی واحد شرقی –  غربی از شمال – جنوب بلوک لوت و شمال غرب – جنوب شرقی واحد اسفذقه – مریوان و زاگرس به صورت پیچیده ای در ایران مرکزی دیده می شود و یک شکل موزائیکی نا منظم بوجود می آورد . این ساختمانها ظاهرا ً در اثر حرکات سیمرین پیشین در تریاس ایجاد شده است که در اثر آن پلات فرم یکپارچه اولیه به قطعات متعددی به شکل های نامنظم تقسیم شده و قطعات حاصل کوهها و حوضه ها از نوع هورست و چاله تشکیل داده است. 

تصاوير نقشه ماهواره اي

   عبارتست از تصوير ماهواره‎اي كه با بهره‎گيري از روش‎هاي مختلف خطا‎هاي هندسي آن حذف، داراي مختصات جغرافيايي صحيح مي‎باشند. اين گونه تصاوير به ويژه در تفكيك مكاني اطلاعات مورد استفاده قرار مي‎گيرند.
تصاوير ماهواره‎اي موجود در سازمان زمين‎شناسي به مقياس‎هاي ، هستند . در ضمن تصوير كامل نقشة ماهواره‎اي ايران به مقياس‎هاي 1:1،000،000 و 1:2،500،000 وجود دارد.

  نقشه تكتونيك ايران با توجه به سندی دیگر

   نخستين نقشة تكتونيك ايران در سال 1352، در مقياس 1:2500،000 تهيه و به چاپ رسيده است. در اين نقشه با تكيه بر عواملي نظير نوع پوسته، شرايط حاكم بر حوضه‎هاي رسوبي و فرآيند‎هاي ماگماتيسم و دگرگوني ، ايران به چندين پهنة ساختاري - رسوبي عمدة تقسيم و سرگذشت زمين‎شناسي هر پهنه در چارچوب آشكوب‎هاي ساختاري تعريف و تعبير و تفسير شده‎اند. تهية اين نقشه شروع خوبي براي شناخت بيشتر ويژگي‎هاي زمين‎شناسي و انجام مطالعات سيستماتيك در ايران بود. نسخة كاغذي اين نقشه قابل تهيه نيست. داده‎هاي زمين‎ساختي دقيق‎تر ايران در نقشة تكتونيك جديد ايران ارائه شده كه به مقياس 1:1.000،000 مي‎باشد اين نقشه‎ها در مطالعات عمومي زمين‎شناسي، مهندسي ، اقتصادي، اكتشاف و از كاربرد دارد.

  چينه شناسي(ایران مرکزی) :
   سنگهاي قديمي اين ناحيه عبارت از سنگهاي دگرگوني با رخساره آمفيبوليت، ‌گنيس، كيانيت، آمفيبوليت شيست و مرمر به سن پركامبرين. ولي ممكن است بخش بالايي اين رخساره ها تا پالئوزوئيك پيشين نيز ادامه داشته باشد. ‌رسوبات بعد از پرمين در اين منطقه كم و بيش به رسوبات ايران مركزي شبيه هستند ولي در پرمين سنگهاي شيلي بيشتر است و همراه آنها سنگهاي آتشفشاني نيز تشكيــــل شده اند.
   ماگماتيسم و متامورفيسم :
   بطور كلي آثار فعاليتهاي ماگمايي را در اين منطقه مي توان به صورت زير خلاصه كرد:
   1-گرانيت ناحيه حاجي آباد كرمان قبل از لياس.
   2- توده هاي نفوذي اسيدي نواحي حاجي آباد – سيرجان، بروجرد و همدان كه اغلب به صورت گرانيت و ديوريت هستند و به شكل باتوليتهاي كوچك و بزرگ ديده مي شوند.
   3- گرانيت نواحي ده سر(جنوب شرقي كوشك) و گابروي ناحيه اسفندقه كه در مجموع به ترياس نسبت داده مي شود.
   4- گرانيت و ديوريت ها به فاز كوهزايي و چين خوردگي لاراميد مربوط است كه به حالت باتوليت و غيره تشكيل شده اند، مانند باتوليت الوند و نواحي مجاور چون بروجرد، ‌اليگودرز و نوحي جنوبي سيرجان.
   فعاليتهاي آتشفشاني اغلب در زمانهي قبل از سنوزوئيك رخ داده اند و نواحي مختلفي از اين منطقه را در بر مي گيرند، براي مثال سنگهاي آتشفشاني بازيك كه به سيلورين – دونين مربوط است از ناحيه حاجي آباد گزارش شده و همچنين در حاجي آباد، اقليد.

پهنه هاي رسوبي- ساختاري عمده

   جايگاه تكتونيكي:
   تكوين و شكل گيري اين ناحيه متفاوت از ساير بخشهاي كشور صورت گرفته است. پوسته قاره اي پان آفريكن احتمالا بخشهايي از بلوك هاي لوت و هيرمند را مي سازد كه تحت تاثير رخداد كيمري آغازي و پسين متحمل ماگماتيسم گرانيتي و دگرگوني شده است. ماگماتيسم گرانيتي مي تواند معلول فرورانش آغازي پوسته اقيانوسي نئوتتيس باشد كه با مظاهري از گرانيتي شدن كرتاسه - پالئوسن، پي سنگ قاره اي را مي سازد. فرورانش و بسته شدن نئوتتيس، با باز شدن اقيانوس هند، حركت صفحه هند به شمال و شمال شرق از جمله عوامل مهمي هستند كه موجب ايجاد گسله ترانسفورمال زون سيستان، گردش بلوك لوت، فعاليت ماگمايي بصورت پورفيرهاي قليايي و نيمه قليايي در زون سيستان از يك طرف و توسعه دو روند ماگماتيسم حاشيه اي قاره اي بالغ با كاني سازي مس پورفيري از سوي ديگر شده است. فرورانش پوسته اقيانوسي(درياي عمان) زير مجموعه نئوتتيس و بلوكهاي لوت و هيلمند موجب ولكانيسم تفتان – بزمان شده است.

   كاني زايي:
   گوناگوني ويژگيهاي زمين شناسي و زمين ساختي اين پهنه تكتونيكي موجب پيدايش فرآيندهاي مختلف متالوژنيكي شده است. از اينرو كشف ذخاير معدني فلزي و غير فلزي متنوع با ابعاد و عيارهاي مختلفي را مي توان انتظار داشت. ‌اگر چه به سبب ويژگيهاي خاص منطقه اي اطلاعات جامع و كاملي از توانايي‌هاي معدني اين پهنه وسيع تكتونيكي در دست نيست ولي مي توان اين پهنه را بعنوان يكي از مهمترين واحدهاي متالوژني ايران بشمار آورد.

1- كاني سازي همراه با كوهزايي كيمري و آلپي آغازي در توده هاي گرانيتوئيدي حاشيه بلوك از نوع تنگستن، قلع، موليبدن و مس – كوارتز و فلدسپار و سنگهاي نما و تزئيني كه عموما در پوسته قاره اي روي داده است

2- - تشكيل كروميت، سولفور توده اي نوع قبرس، كانسنگ منگنز، آسبست، تالك و منيزيت در مجموعه هاي اقيانوسي كمربند مكران و آميزه رنگين زون ايرانشهر – بزمان

3-  فعاليت ماگمايي نوع جزاير قوسي در پوسته اقيانوسي نئوتتيس با تشكيل كانسارهايي از نوع مس و سولفور يا سولفيد توده اي كه در مواردي ميزبان فلزات گرانبهاست و در مناطق داراي پوسته اقيانوسي(رشته كوه هاي مكران) و رخنمونهاي افيوليتي آميزه رنگين زون سيستان مي توان آن را يافت

4-  فعاليت ماگمايي نوع كماني به صورت ولكانو – پلوتوني با تركيب كالكوآلكالن كه ميزبان كانسارهاي مس پورفيري و رگه‌هاي حاشيه اي سرب، روي، آنتيموان، طلا و نقره است و در واقع ادامه كمربند متالوژني سرچشمه محسوب مي شود و در نواحي خسرين – هوديان و خارستان – كيدون كاني سازي قابل توجهي دارد. اين كمربند متالوژني را مي توان نتيجه فرورانش پوسته نئوتتيس زير پوسته قاره اي لوت محسوب كرد

5- .   توده هاي قليايي و نيمه قليايي ترسير در ناحيه سيستان(مرز ايران و افغانستان) مانند كوه لار، سياسترگي، جنجا و عسگي كه ميزبان كانسارهايي از نوع پورفيري قليايي داراي مس، سرب و روي و طلاست

6-  كاني سازي همراه با فعاليت ولكانيسم تفتان و بزمان به صورت آلتراسيون اسيد – سولفاته و اپي ترمال ديده مي شود. تراورتن و اونيكس(مرمر تجارتي) شناخته شده در اطراف تفتان و بزمان را مي توان به اين پديده نسبت داد.

كاني سازي نوع آبرفتي(پلاسري) از كاني هاي سنگين مثل تيتان و زيركن كه در سواحل مكران و رسوبات ميو – پليوسن يافت مي شود    .  

بلوك لــــوت:
   بلوك لوت سرزميني است كشيده با روند شمالي – جنوبي كه از فرورفتگي جازموريان در جنوب تا گناباد در شمال به طول بيش از 800 كيلومتر و عرض متوسط 250-200 كيلومتر ادامه دارد. مرز شرقي منطقه لوت گسل نهبندان و مرز غربي آن را گسل ناي بند تشكيل مي‌دهد. اين منطقه ساختاري، در شمال توسط گسل بزرگ كوير(درونه) و در جنوب نيز بوسيله فرورفتگي جازموريان محــدود مي شود. در قسمت شمال بوسيله كوههاي شتري به دو قسمت كاملاً مشخص تفكيك شده است و به احتمال قوي كوه‌هاي شتري در امتداد منطقه زميـــن ساخت پركامبرين قرار دارد كه امتداد آن با يك جهت شناخته شده قديمي در عمان تحت عنوان Oman trend مطابقت دارد.
   آغاز پيدايش كوههاي شتري در ترياس بالا – لياس بوده كه بالا آمده و ‌در نتيجه بلوك طبس در غرب و دنباله بلوك اصلي لوت در شرق آن ايجاد شده است.
   چينه شناســــــي:
   در بلوك اصلي لوت از دوران پالئوزوئيك فقط سنگ آهك‌هاي پرمين در بعضي نقاط بيرون زدگي دارند و سنگهاي رسوبي مربوط به رسوبات كم عمق و تخريبي دوران مزوزوئيك(سازندهاي شيرگشت، پادها، سردر، ‌جمال، شتري و ...) نيز به مقدار كم در اين بلوك يافت مي شود و سطح آن از رسوبات خشكي نئوژن – كواترنري پوشيده شده است. ولي در غرب آن در بلوك طبس حوضه رسوبي ترياس تا كرتاسه تشكيل شده كه ضخامت رسوبات آن به 6000 متر مي رسد. ‌در شرق كوههاي شتري ضخامت رسوبات مزوزوئيك چندان زياد نيست؛ در صورتي كه ضخامت رسوبات آتشفشاني سنوزوئيك به بيش از 2000 تا 3000 متر مي رسد.

 جايگاه تكتونيكي:
   كپه داغ در ايران بيانگر شمالي‌ترين آثار كوهزايي آلپي است كه از شمال آغاز و در فلات توران در آسياي مركزي پايان مي‌يابد. چين خوردگي اين ناحيه شباهت زيادي به زاگرس داشته و از چينهاي نامتقارني تشكيل مي شود كه مانند زاگرس از آخرين جنبشهاي كوهزايي آلپ نتيجه شده‌اند. ‌روند كلي اين چين ها شمال‌غربي – جنوب‌شرقي است.
 كاني زايــــــي:
   اين زون بعنوان يكي از مهمترين منابع در بردارنده ذخاير گاز ايران، خاورميانه و جهان بشمار مي رود. بجز ذخاير ذغالسنگ هيچگونه ذخيره قابل ملاحظه اي از مواد معدني فلزي و غير فلزي ديگر در آن شناخته نشده است؛ تنها آثاري از جيوه در حاشيه شمالي آن و وجود طلا همراه با پيريت همزمان با رسوبگذاري در سازند چمن بيد گزارش شده است. ضمن اينكه اكتشاف براي شناخت مواد معدني اعم از فلزي و غير فلزي كه احتمالا با واحدهاي رسوبي نهشته شده‌اند انجام نشده است.

شرق ايران و رشته كوه‌هاي مكران:
   يك واحد تكتونيكي – متالوژنيكي بسيار بزرگ، پهنه وسيعي را در بخش شرقي ايران پديد آورده است كه از سمت باختر به بلوك لوت(زير مجموعه خاوري ايران مركزي) و از سمت خاور به بلوك هيلمند محدود و محصور شده است. بخش خاوري اين واحد تكتونيكي با روندي شمالي – جنوبي با مرزهاي افغانستان و پاكستان و بخش جنوبي آن با روندي خاوري – باختري با درياي عمان مجـــاور مي شود. قوس ولكانو - پلوتونيكي اروميه – دختر كه از منتهي اليه بخش شمال باختري ايران بسمت جنوب خاور گسترش دارد ادامه آن را در محل كوههاي بزمان قطع و اين واحد زمين ساختي با ويژگيهاي پوسته اقيانوسي نمايان مي شود. ‌اين منطقه يكي از مهم ترين بخش هاي نئوتتيس به حساب مي آيد كه مراحل تكوين را از پوسته اقيانوسي تا قاره اي گذرانده است. بر اساس ويژگيهاي زمين شناسي و متالوژني، ‌اين منطقه را مي توان به كمربندهاي مكران، بلوك لوت و هيل مند و زون گسله برشي بيرجند – ايرانشهر تقسيم كرد.

زمين شناسي عمومي و واحدهاي ساختاري ايران.
   رخدادهاي زمين ساختي در ايران )تكامل ژئوديناميكي در ايران(
   فلززايي در ايران.

پهنه هاي ساختاري اصلي خاورميانه

زمين شناسي عمومي و واحدهاي ساختاري ايران
   1-  مروري بر واحدهاي تكتونيكي در ايران
   • معرفي زونها
   • چينه شناسي
   • ماگماتيسم و متامورفيسم
   • جايگاه تكتونيكي
   • كاني زايي
   2- رخدادهاي زمين ساختي در ايران (تكامل ژئوديناميكي در ايران)
   • پالئوتتيس
   • نئوتتيس

زمين شناسي عمومي و واحدهاي ساختاري ايران:
   1- مروري بر واحدهاي تكتونيكي اصلي در ايران
   از پروتروزوئيك تاكنون تمامي مراحل زمين ساختي مربوط به چرخه ويلسون در ايران رخ داده و هم اكنون نيز غالب اين مراحل در حال تكوين مي باشند. از ريفت هاي درون قاره اي(نظير گسل ده شير) تا منطقه فرورانش(فرورانش بقاياي نئوتتيس به زير مكران) و مناطق برخورد قاره – قاره(برخورد صفحه عربستان با صفحه ايران زمين در امتداد گسل اصلي زاگرس). ‌در هر كدام از اين مراحل زمين ساختي محيط هاي ساختاري، ماگمايي، ‌دگرگوني و رسوبي خاصي بوجود آمده اند و در هر كدام از اين محيط ها كانسارهاي خاصي تشكيل گرديده اند.

پهنه هاي رسوبي- ساختاري عمده ايران

 تجزيه و تحليل متالوژني ايران مستقيما با ويژگي‌هاي زمين شناسي و زمين شناسي ساختماني ايران در ارتباط مي باشد لذا عمده ترين و اصلي ترين واحدهاي تكتونيكي ايران را كه به قرار زير است بطور مختصر توصيف نموده و سپس به بحث تكامل ژئوديناميكي ايران مي پردازيم.
   تقسيم بندي كلي واحدهاي ساختاري ايران عبارت است از:
   1- زاگرس
   آ. دشت خوزستان
   ب. زاگرس چين خورده
   پ. منطقه رورانده زاگرس (زاگرس مرتفع)
   2- سنندج – سيرجان
   3- ايران مركزي
   4- البرز – تالش
   5- شرق ايران و رشته كوه‌هاي مكران
   6-  كپه داغ
   7- بلوك لوت
   8- كمان ماگمايي سهند – بزمان
   9- افيوليت‌ها و سنگ‌هاي اولترامافيكي ايران

غریب بغداد

امام محمدبن على علیه السلام جوادالائمه نهمین امام از اهل‌بیت علیهم السلام است. القابى كه براى آن امام برشمرده‏اند و هر یك گویاى بُعدى از شخصیت آسمانى حضرت است، عبارت‏اند از: «مختار، مرتضى، متوكل، متقى، زكى، تقى، منتجب، مرتضى، قانع، جواد، عالم ربانى، منتجب المرتضى و ...» مشهورترین لقب امام، «جواد» است.

كنیه‏هاى حضرت نیز عبارت‏اند از: ابو جعفر ثانى و ابو على.

ایشان در حالى كه 25 سال از عمرش مى‏گذشت سال 220 هجری شهید شد.

اینك كه در آستانه شهادت جانگداز آن امام قرار گرفته‏ایم، به بازخوانى گوشه‏هایى از دوره امامت تا لحظه شهادت مى‏پردازیم.

امام جواد علیه السلام از همان آغاز امامت ‏با سیل رنج‌ها رویرو بود؛ مشكلاتى كه گاه از سوى حاكمان، زمانى از طرف كارگزاران و منسوبین به طاغوت‌ها و گاهى از سوى جاهلان، متعصبان، گروه‌هاى انحرافى و ... ایجاد مى‏شد. اینك نمونه‏هایى را مرور مى‏كنیم:

محمدبن ریان مى‏گوید: مامون به هر حیله‏اى متوسل مى‏شد تا بر امام نفوذ كند، اما ممكن نمى‏شد، تا این كه این فرصت هنگام ازدواج دخترش با امام به دست آمد .

وقتى مى‏خواست دخترش، ام فضل را به خانه امام جواد علیه السلام بفرستد، زیباترین كنیزكان خود را طلبید و به هر یك جامى كه داخل آن گوهرى بود، داد تا وقتى در جایگاه نشست، از او استقبال كنند، اما حضرت به هیچ یك توجهى نكرد. در آنجا مردى بود كه مخارق نامیده مى‏شد و صاحب صدا و عود و ضرب بود، مامون او را طلبید. مخارق گفت: اگر به چیزى از امور دنیا مشغول باشد، من براى مقصود شما كفایت مى‏كنم. آن گاه رو به روى امام نشست، وقتى توجه همه را جلب نمود، شروع به نواختن كرد. امام دقایقى بى توجهى كرد و ناگهان سر برداشت و فرمود: «اتق الله؛ از خدا بپرهیز» مخارق چنان از فریاد امام وحشت كرد كه ساز و عود از دستش افتاد.

وقتى مامون از دلیل آن حالت پرسید، گفت: از وقتى ابوجعفر بر سرم فریاد كشید، وحشتى مرا فرا گرفت كه هرگز از جانم بیرون نمى‏رود. (1)

فضاى تنگ و خفقان آلود حاكم بر جامعه چنان امام و یارانش را در تنگنا قرار داده بود كه گاه افراد وابسته به طاغوت به آن حضرت توهین‌هاى سنگینى مى‏كردند و امام تنها به شكوه به درگاه الهى بسنده مى‏كرد. از جمله، عمر از خاندان فرج كه با چپاول و رشوه و دزدى ثروت زیادى فراهم آورده بود و در حكومت‏ بنى عباس نفوذ داشت، مدتى فرماندار مدینه شد و در همان زمان نسبت ‏به خاندان نبوت خشونت‏ به خرج مى‏داد و كار را به جایى رساند كه به امام گفت: به گمانم تو مست هستى! امام جواد علیه السلام در مقابل این گستاخى تنها به درگاه الهى پناه برد و فرمود: «اللهم ان كنت تعلم انى امسیت لك صائما فاذقه طعم الخرب و ذل الاسر؛ خدایا! چنانچه تو مى‏دانى امروز براى تو روزه بودم، پس طعم غارت شدن و خوارى اسارت را به او بچشان.»

طولى نكشید كه در سال 233 هجری متوكل بر او غضب كرد و دستور داد 120 هزار دینار به عنوان مالیات و 150 هزار دینار از برادرش بگیرند و دستور داد او را به بغداد بردند و همان جا در اسارت، مُرد. (2)

قطب راوندى نقل مى‏كند: معتصم تعدادى از وزرایش را فرا خواند و گفت: بر علیه محمد بن على علیه السلام نزد من شهادت دروغ دهید و بنویسید كه مى‏خواهد قیام كند. آن گاه امام را خواست و گفت: تو علیه من توطئه كرده‏اى! امام فرمود: «والله ما فعلت ‏شیئا من ذلك؛ به خدا سوگند! من چنین كارى نكرده‏ام.»

مامون بر وجود شاهدان پاى فشرد. امام هم دستش را بلند كرد و عرض كرد: «اللهم ان كانوا كذبوا على فخذهم؛ خدایا اگر بر من دروغ بسته‏اند، آنها را بگیر.» در آن لحظه ایوان لرزید و هر یك از اطرافیان معتصم كه بر مى‏خاست، بر زمین مى‏افتاد. معتصم عرض كرد: «یا ابن رسول الله! انى تائب مما فعلت فادع ربك ان یسكنه؛ اى پسر رسول خدا! از آنچه كردم، توبه نمودم. از پروردگارت بخواه كه آن را آرام سازد.» این بار امام دست ‏بلند كرد و عرض كرد: «اللهم سكنه و انك تعلم انهم اعداؤك و اعدائى؛ خدایا! آرامش ساز و تو مى‏دانى كه آنها دشمنان تو و من هستند.» در پى این دعا آرامش به ایوان بازگشت. (3)

علاقه‏مند دلدارى غريب و با وفا هستم

نماز درد مى‏خوانم بر او در اقتدا هستم

بُود عمرى كه ميگريم بياد دلبرى مظلوم

گرفتار غم و درد جواد ابن الرضا هستم

ج) اخبار شهادت امام جواد علیه السلام وقتى ابوجعفر به دنیا آمد، امام رضا علیه السلام به یارانش فرمود: «در این شب براى من فرزندى شبیه موسى بن عمران به دنیا آمد كه شكافنده دریاهاست، [و شبیه عیسى بن مریم] مادرش مقدس است و پاك و پاكیزه خلق شد. به جان پدر و مادرم شهیدى مى‏شود كه اهل آسمان بر او مى‏گریند. از روى خشم كشته مى‏شود و خدا بر قاتل او خشم مى‏گیرد؛ پس [قاتل او] نمى‏ماند مگر اندكى تا این كه خدا عذاب دردناك و عقاب شدید را به سوى او مى‏فرستد.» اسماعیل بن مهران مى‏نویسد: وقتى ابوجعفر علیه السلام از مدینه به بغداد براى بار اول مى‏خواست ‏برود، گفتم: من بر شما مى‏ترسم. با چهره‏اى گشاده، فرمود: غیبت من در این سال نیست. وقتى بار دوم به سوى معتصم مى‏رفت، گفتم: شما مى‏روید، بعد از شما امامت ‏با كیست؟ حضرت جواد علیه السلام گریست و فرمود: «بعد از من امر امامت مربوط به فرزندم على علیه السلام است.» (3) د) چگونگى شهادت امام جواد علیه السلام سابقه خباثت و دشمنى معتصم، خلیفه عباسى، نشان مى‏دهد كه دستور قتل توسط وى صادر شده است؛ این موضوع به قدرى روشن بود كه مسعودى مى‏نویسد: «وقتى امام جواد علیه السلام از مكه به عراق بازگشت، معتصم و جعفر بن مامون دائما در تدبیر و دست ‏به كار چاره‏اى براى قتل او بودند.» خلیفه که از کینه ام فضل نسبت‏ به امام خبر داشت و مى‏دانست كه ام فضل از او صاحب فرزند نشده است، در انگور سم ریخت و ام فضل با تعریف و تمجید آن را به امام داد و حضرت خورد. امام در اثر مسمومیت در بستر افتاد و سرانجام به شهادت رسید. (4) پی نوشتها: 1)مناقب ابن شهرآشوب، ج‏4، ص‏396. 2) بحار الانوار، ج‏50، ص‏62 و 221. 3) كافى، ج‏1، ص‏323. 4) بحار الانوار، ج 5، ص‏16. منبع: عابدی، محمد، نشریه مبلغان، شماره 49.

لغات واصطلاحات زمین لرزه :

 مرز ترد-نرم (Brittle – Ductile boundary)  : عمقی که رفتارپوسته از حالت شکننده (در بخشهای بالایی) به شکل پذیر(در بخشهای زیرین ) تغییر می کند.کثر زمین لرزه ها در بخش شکنای پوسته ، در بالای مرز شکننده_  خمیری، رخ می دهند.

    تعیین سن کربن 14 (C age date) : سن مطلق به دست آمده از موادی که حاوی خرده ها یا ذرات کربن هستند، به منظور تعیین نسبت کربن رادیوکتیو (کربن 14) به کربن دختر( کربن12)به کار می رود. این سنها مستقلا با سنهای تقویمی سنجیده می شوند. این روش برای تعیین زمان رخداد زمین لرزه هایی که در گذشته بر روی گسل رخ داده اند به کار می رود.

    تنش فشارشی : (Compressional stress) تنشی است که باعث فشردگی اجسام می شود.تنش فشارشی مولفه تنش عمودی وارد بر یک سطح ،نظیر سطح گسل، می باشد که حاصل نیروهای عمودی اعمال شده بر سطح یا حاصل نیروهای اعمالی از سنگهای مجاور می باشد.

    موج فشارشی(Compressional wave) : موج P را ببینید.

  هسته(core)  : درونی ترین بخش زمین. هسته خارجی از عمق 2500تا 3500 مایلی زیر سطح زمین بوده و از فلزات مایع تشکیل شده است.هسته داخلی از عمق 500 مایلی تا مرکز زمین بوده و از فلزات جامد تشکیل شده است.

    خزش (Creep) : حرکت آهسته و کما بیش مداومی که به علت آغاز دگرشکلی تکتونیکی روی سطح گسل رخ می دهد.گسل هایی که حرکت خزشی دارند زمین لرزه های بزرگی ایجاد نمی کنند.

    پوسته(Crust)  : خارجی ترین لایه زمین ،که ضخامت آن از 10تا65کیلومتر در تغییر است.15تا 35 کیلومتر بالایی پوسته آنقدر شکننده است که زمین لرزه ایجاد کند.

    شیب (Dip)  : زاویه انحراف یک صفحه مسطح (مثل سطح یک گسل) از افق.

    شیب لغز(Dip slip) :گسل را ببینید.

    جابجایی(Displacement)  : تفاوت میان موقعیت اولیه یک نقطه مرجع و موقعیت بعدی آن.هر نقطه بسته به میزان اثر پذیری از زلزله ،نسبت به جایی که قبل از زمین لرزه قرار گرفته بود جابه جا می شود.

انواع زمین لرزه

1 ،_ زمین لرزه­های تکتونیکی: زمین لرزه های تکتونیکی در برگیرنده تعداد بسیار زیادی از زلزله­هایی هستند که سالانه در سطح جهان ثبت می­شوند. حرکات صفحات تشکیل دهنده پوسته زمین عامل ایجاد این زمین لرزه ها می­باشد.

2_ زلزله های آتشفشانی: این زلزله ها فقط در نواحی فعال آتشفشانی اتفاق می­افتد و به انفجارهای آتشفشانی نیز معروف است. شکل بعدی نشان میدهد که زلزله ها و آتشفشانها اغلب در کنار هم و در امتداد مرز صفحات رخ میدهند.

3_ زمین لرزه های فروریختی : بر اثر فروریختن غارها و كانالهای زیرزمینی، لرزه‌هایی ایجاد می‌شود كه به نام زمین‌لرزه‌های فروریختی موسومند. این تكانها بسیار كوچك بوده و فقط اهمیت محلی دارند.

4_ زمین لرزه های القایی : بر اثر آبگیری یا تغییرات ناگهانی سطح آب دریاچه‌های پشت سدها، تزریق آب یا سیالهای دیگر به داخل زمین و یا استخراج آنها، مخصوصاً درجاهایی كه گسلهای فعال وجود دارد زمین‌لرزه‌هایی ایجاد می‌شود. در واقع دلیل اصلی این لرزه‌ها را می‌توان بارگذاری سریع برروی زمین و یا برداشتن ناگهانی بار زیادی از روی آن ذكر كرد. این لرزه‌ها به نام القایی موسومند. لرزه‌های ناشی از معادن نیز در این دسته قرار می‌گیرند. به عنوان مثال می‌توان به زمین‌لرزه‌ای كه درارتباط با آبگیری و تغییرات فصلی سطح آب دریاچه سد سفیدرود روی داد اشاره نمود.

5_ زمین لرزه های ناشی از انفجارها : انفجارهای نظامی و صنعتی، همچنین آمدو شد و یا فعالیت‌های ساختمانی، نیز لرزه‌هایی را ایجاد می‌نمایند كه شدت زمان وقوع و محل آنها قابل پیش بینی است .

از خاک چه می دانید؟

آیا تا به حال اندیشیده اید که محل ساختمان محل سکونت شما بر چه نوع خاکی بنا شده است؟ ایا تا به حال در مورد اهمیت نوع خاک در پایداری سازه ها  اندیشیده ایم؟ ایا در هنگام ساخت ساختمانها به و ضعیت آبهای زیرزمینی و وجود حفره ها و کوره ها یا قناتها در نزدیکی ساختمان خود دقت کرده ایم؟ ایا تا به ساختمانهایی  که در کناره خاکبرداریها بنا شده اند نظر کرده ایم؟ایا به چگونگی خاک در محل شیب کوهها فکر کرده ایم؟

سوالات بسیاری  از این قبیل در اهمیت تاثیر وضعیت شرایط خاک در استحکام و پایداری ساختمانها چه در وضعیت ایستایی وچه بعد از وقوع زلزله قابل مطرح شدن است.پس بیایید ابتدا خاک رابهتر بشناسیم. بطورکلی خاکها از فرسایش سنگها و در دراز مدت تشکیل شده ، در محل خود رسوب کرده یا انتقال می یابند. خاکها دارای اندازه ذرات متفاوتی بوده و در یک تقسیم بندی بسیار کلی خاکها در طبیعت به صورت خاکهای رسی ،‌ سیلتی ، ماسه ای ، شنی و قطعات سنگی تقسیم می شوند.خاکهای سطحی عموما ترکیبی از خاکهای فوق و خاکهای نباتی می باشند. خاکها از لحاظ تراکم ساختمانی به شکل شل، نیمه متراکم و متراکم وجود دارند. خاکها علاوه بر تفاوت در ریزدانه و درشتدانه بودن دارای چسبندگی و قفل و بستهای متفاوتی می باشند. خاکهای رسی اشباع عموما دارای چسبندگی قابل توجهی بوده لیکن خاکهای سیلتی و ماسه ای از چسبندگی کمتری برخوردارند.  خاکهای مناطق مختلف ، بدلیل خصوصیات مختلف ، دارای استحکام و مقاومت های متفاوت هستند و همچنین در اثر بارهای وارده نشست های متفاوتی از خود بروز می دهند. بطور کلی وجود رطوبت در خاکها باعث کاهش پارامترهای مقاومتی می شود.
 قبل از احداث هر بنا چه ساختمان ساده چند طبقه و چه پلها ، تونلها ، سدها وغیره انجام عملیات شناسایی خاکها (عملیات شناسایی ژئوتکنیکی )  امری ضروری است . امروزه مهندسین بیش از پیش به اهمیت شناسایی خاکها قبل از احداث ساختمان بر آن پی برده اند.عملایت شناسایی خاکها به دو گروه عملیات شناسایی صحرایی و عملیات آزمایشگاهی تقسیم می شوند. در عملیات صحرایی عملیات حفاری دستی یا ماشینی و نمونه گیری ، شناسایی زمین  شناسی ،‌ شناسایی پارامترهای آب وهوایی و همچنین آزمایشهای درجای صحرایی و در آزمایشگاه ، آزمایشهای آزمایشگاهی انجام می گیرد. و در نهایت پس از بررسی ها و مطالعات مقدار مقاومت خاک برای پی  ها ی مختلف ارائه می شود. این مطالعات در عملیات ساختمان سازی ار اهمیت بسزایی برخوردار می باشد و با توجه به این مطالعات می توان پی و فونداسیون مناسب را با توجه به بارهای وارده تعیین نمود. پی ها به طور کلی به دو گروه پی های سطحی و پی های عمیق تقسیم می شوند. پی های سطحی همان پی های متداول در شهرها هستند که به صورت پی تک ، نواری و گسترده(رادیه) می باشند.
پی های عمیق همان شمعها می باشند که در شزایطی که مقاومت خاک برای پیهای سطحی کفایت نمی  کند از این پی استفاده می شود.این نکته لازم به ذکر است که تعیین نوع پی هم به نوع سازه و هم به مقاومت خاک بستگی دارد. بنابراین ممکن است برای دو ساختمان کاملا مشابه در دو محل خاکی متفاوت پی های متفاوت پیشنهاد شود.

در آخر باز متذکر می شویم که پیش از ساخت سازه ها به مسئله خاک آن توجه کنیم. سازه خود را بر هر خاکی ننهیم ، قبل ساخت سازه ها در دامنه شیبها با متخصص آن مشورت کنیم و بدانیم هز قدر سازه ما محکم باشد اگر بر خاکی ضعیف بنا شود ، بلا یا حادثه ؟

دانش كنونی علت لرزیدن زمین را می داند، ولی بسیار مشكل بتوان به درستی به بینش , دانش و اندیشه ی انسان نخستین درباره ی این نیروی بزرگ اهریمنی گیتی دست یافت. لرزیدن زمین سختی كه جایگاه زندگی و آرامش انسان نخستین بود، همراه با ویران شدن خانه و كاشانه وی كه تنها سنگر پناه موجود در برابر هجوم جانوران وحشی، جنگ و رویدادهای بد كیهان و زمینی بود، نكته ی بسیار پیچیده ای می نمود. زمین لرزه های بزرگ روزهای كهن، تمدنهای دیرین گوناگون انسانی را نابود ساخته اند كه اثر زیادی از این رویدادهای سهمگین د رتاریخ دیرین بشری باقی نمانده است. برای انسان نخستین, زمین لرزه یكی ا زسهمگین ترین نیروهای طبیعی فرا انسانی بوده است. وی بعدها آن را خشم خدایان گوناگون پنداشت كه زمین با خشم لرزه گون خود به تنبیه انسان های گناهكار دست می زند. مردم ساده دل نیز پس از هر زمین لرزه، با التماس, بخشش خدایان رامی خواستند. رویداد وحشتناك زمین لرزه های بزرگ باید در اندیشه ی انسان نخستین این دید و یا پندار را بوجود آورده باشد كه دیوهای شوم و یا خدایان كینه جو در زیر زمین در كمین او نشسته اند. بنابراین زمین نیز چون هوا همیشه جای امنی برای او نبود. حتی پس از آنكه انسان غارنشین، زندگی چادرنشینی و كشاورزی خود را آغاز كرد، چیزی از رمز و راز زمین لرزه بر وی گشوده نبود.اما بشر امروز با توجه به پیشرفت علم و کمرنگ شدن خرافات,دیگر چنین اعتقادی به خدایان زیر زمینی و خشم آنها که موجب لرزیدن بشر می شود را به دور ریخته و سعی در کسب علم وآگاهی صحیح در مورد زمین لرزه دارد.
درباره زمین لرزه و حوادثی که پس از آن برای بشریت حادث می شود بسیار می دانیم اما ما انسان های ضعیف به هنگام ایجادچنین مشکلاتی به تلخی بلا و ناگواری این مسئله می اندیشیم.یادمان می رود که مسبب اصلی این حوادث تلخ خودمان هستیم.آری ما با ساخت وسازهای غیراصولی و بدون رعایت حتی ابتدایی ترین استانداردهاکه امروزه در دنیا توجه خاصی به آنها می شود, خود و عزیزانمان را در جریان حوادث تلخ قرار می دهیم, که البته زمین لرزه یکی از ناگوارترین آنهاست. در زلزله ای که در 5 دی ماه سال 1382 در شهرستان بم اتفاق افتاد به غیر از دلایلی چون طولانی بودن زمان لرزش و هم چنین زمان وقوع زمین لرزه که در ساعات اولیه صبح اتفاق افتاد غیراصولی بودن شهرسازی,سست بودن خانه ها و استفاده از بدترین مصالح ساختمانی (خشت گل و آهن) از عواملی بودند که هم وطنان عزیزمان را داغدار کردند.فرض کنید در یک مکان خالی از دست سازهای بشر قرار داشته باشید و دچار شدیدترین زلزله ممکن شوید، آیا سقفی بر بالای سر شما قرار دارد که بر سر شما فرو ریزد؟ آیا دیواری هست که زندگی افراد خانواده شما را تهدید کند؟ آیا کمد و یا تکه های شیشه وجود دارند که باعث آسیب رسیدن به شما شود؟

پس قبول کنیم که زلزله نیز همانگونه که سیب از درخت به پایین سقوط می کند، یکی از ساده ترین پدیده های طبیعی در جهت تکامل زمینی است که بر روی آن زندگی می کنیم ولی با دست سازهای نامطمئن خود باعث شده ایم تا هر شب با هراسی کشنده تر از خود زلزله سر بر بالش بگذاریم. شاید اگر همه ما بیشتر به نزدیک بودن این حادثه فکر کنیم بیشتر به دنبال چاره باشیم و سعی در آموزش دادن و آموزش دیدن کنیم. شاید اگر در ایران عزیزمان آموزشهای بیشتری از طریق رسانه های عمومی انجام می گرفت در دورافتاده ترین نقاط این سرزمین باستانی شاهد نجات یافتن عده کثیری از دوستانمان از حوادث غیر قابل پیشبینی می بودیم اما افسوس....

بعد از زمین لرزه بم که همه آن را یک بلای طبیعی نامیدند و طبیعت را مسئول از بین رفتن دوستان و هموطنانمان دانستند تا چند ماه اخبار روز ما حادثه بم بود, اما دریغ از یادآوری آن حادثه تلخ در این روزها...آری همه فراموش کردند, آری بازهم وحشت ویرانی آرزوهایمان راش در سردی خاک روزگارمان به باد فراموشی سپرده ایم. همه یادشان رفت که این حادثه بالقوه باقی مانده و بازهم روی می دهد.ما از شما می خواهیم که زمین لرزه تهران را به همه یادآور شوید که صدها بار بدتر از حادثه بم خواهد بود.به یاد داشته باشیم که اگر این فرضیه به یقین حاصل شود دیگر ایرانی نخواهیم داشت.یادمان باشد که فکر کردن امروز ما به حادثه بسیار تلخ فردا می تواند ما را از خطر فرداها برهاند؛ همه ما به واقع به زلزله بلای طبیعی می گوییم اما ذات خودمان بلاست, این خود ما هستیم که با ساخت و سازهای غیراصولی, عدم رعایت استانداردهای خانه سازی و شهرسازی و بی توجهی به مدیریت بحران, عدم پیشگیری از حوادث غیرمتعارف در حوادث غیرقابل پیش بینی, زمینه به وجود آمدن بلا را برای خودمان فراهم می کنیم.
زمین می لرزد چون آسمان که می بارد و صاعقه می زند, چون بادی که می وزد اما هیچکدام بلا نیستند چون برای ما خطری ندارند این ما هستیم که از آنها بلا می سازیم و به آنها نسبت ناروا می دهیم؛ زمین هم مانند دیگر رویدادهای طبیعی که در طبیعت وجود دارد دچار دگرگونی می شود, می لرزد و بشر را می لرزاند.بشری که زمین را تصاحب کرده و بی رویه روی آن ساخت و ساز می کند؛ روی کوه در انتهای دره ها و خلاصه هر جایی که بتواند معیشتی کند می سازد و در زیر سازه های خود می میرد و آن گاه به زمین لرزه می گوید بلا....

بنام خداوند جان وخرد

مقدمه

هوا سرد و وسوزنده بود. مثل تمام شب هاي زمستاني كوير. شهر ساكت و خاموش، در خوابي آرام فرو رفته بود و نخلستان ها با صلابت و پرشكوه، در دل كوير، استوار ايستاده بودند.

آواي خروس هايي كه تك تك از پشت بام ها بر مي خواست، نويد رسيدن سحر و آغاز يك روز ديگر براي مردمان پر تلاش كوير بود. بعضي خانه ها را نور اندكي روشن كرده بود و دست هايي كه نشان از سا ل ها سختي و كار داشت، به نشانه شكر و بندگي، به آستان حضرت دوست بلند بود.

نبض حيات باري ديگر در خيابان ها و نخلستان هاي شهر تپيدن گرفته و يك روز خستگي ناپذير و پركار ديگر، براي چهره هاي آفتاب سوخته و سرمازده كوير، رو به آغاز بود.

اما... ثانيه ها به سرعت سپري مي شدند و آرامش شهر به گونه اي غريب، هولناك به نظر مي رسيد... آواي دلنشين خروس ها، به صداهايي گنگ و پياپي تبديل شده بود و همراه با آن، صداي حيوانات اهلي و وحشي نيز به گوش مي رسيد... انگار، سمفوني طبيعت، ناقوس مرگ مي نواخت...

 ساعت 5 و 26 دقيقه و 26 ثانيه بود كه ناگهان خشم زمين، تمام شهر را لرزاند ...

سكوت زيباي شب با صداي ضجه ها و ناله ها در هم شكست و جز آوار و ويراني، هيچ چيزي به چشم نمي آمد... انگار قيامتي به پا شده بود و زمين تجربه گر رستاخيزي عظيم بود... در كمتر از 11 ثانيه، زمين و آسمان يكي شد... نه مادر از فرزند خبر داشت و نه كسي، ديگري را مي شناخت... سرماي كشنده كوير، ويراني و عطش، خاموشي و تاريكي، صداي ناله هاي زير آوار، بوي خون و خاك در هم آميخته و ... همه و همه دست به دست هم داده بودند تا يكي از هولناك ترين فاجعه هاي قرن، رخ دهد... ضعف و ناتواني بشر در مقابل بلاياي طبيعي و ديدن يك نفخه صور به چشم، آيه هاي حق را يكي پس از ديگري در ذهن ها تداعي مي كرد... يا ايها الانسان، ما غرك بربك الكريم....

شايد ساعتي به طول انجاميد تا زندگان فهميدند و باورشان آمد كه اين نه خواب، بلكه واقعيتي هراس انگيز است... نخلستان ها را غباري از وحشت پوشانده بود و مردم- آن هايي كه زنده مانده بودند- سرگردان و ناتوان در پي عزيزانشان پنجه در دل آوار مي كشيدند بلكه شايد هنوز نفسي در بدني مانده باشد و بتوانند حداقل يك بار ديگر عزيزي را ببينند...

و اين چنين بود كه در كمتر از سه ساعت، نام «بم» در تيتر اول خبرگزاري هاي داخلي و خارجي قرار گرفت و سيل انسان هاي داغدار و در پي گمشدگان، مسئولين و ياري كنندگان به سوي بم جاري شد. مشكلات ياري رساني به غمكده بم آن قدر زياد بود كه بايد به تفصيل در جاي خود نگاشته شود و اين نوشتار كوتاه راياراي توصيف وضعيت اسف بار اين شهر نيست.

اما آن چه كه پيش روي داريد، بيان حوادث و نحوه سازمان دهي و ياري رساني به مردم زلزله زده حادثه 5 دي ماه 1382 شهر بم، طي هفت روز نخست پس از زلزله است. مديريت و برنامه ريزي اين هفته پر آشوب و مخاطره، بر عهده استاندار سابق کرمان بود كه بعداز زلزله در سال 84 به ياري خداوند متعال و عزم راسخ دلسوزان نظام مقدس جمهوري اسلامي،تشکیلاتی با عنوان مركز مطالعات مديريت بحران استان كرمان راه اندازی کردند و در پي اجراي اهداف آموزشي است تا در صورت تكرار حوادثي چون زلزله بم، ديگر شاهد آمار تلفات سنگين نباشيم.

اميد كه با ارتقاي سطح آگاهي و استاندارد سازي و ايمن سازي فضاي زندگي مردم عزيز كشورمان، بعد از اين هرگز شاهد اين گونه حوادث دلخراش، كه بخش عمده اي از منابع اعتباري كشور را نيز به طور غيرمنتظره درگير مي كند، نباشيم.

ما همواره با اين اصل حركت مي كنيم: «همه تلاش كنيم تا يك نفر بيشتر زنده بماند».

delnobahar