مدیریت بحران

پهنه هاي رسوبي- ساختاري عمده

   جايگاه تكتونيكي:
   تكوين و شكل گيري اين ناحيه متفاوت از ساير بخشهاي كشور صورت گرفته است. پوسته قاره اي پان آفريكن احتمالا بخشهايي از بلوك هاي لوت و هيرمند را مي سازد كه تحت تاثير رخداد كيمري آغازي و پسين متحمل ماگماتيسم گرانيتي و دگرگوني شده است. ماگماتيسم گرانيتي مي تواند معلول فرورانش آغازي پوسته اقيانوسي نئوتتيس باشد كه با مظاهري از گرانيتي شدن كرتاسه - پالئوسن، پي سنگ قاره اي را مي سازد. فرورانش و بسته شدن نئوتتيس، با باز شدن اقيانوس هند، حركت صفحه هند به شمال و شمال شرق از جمله عوامل مهمي هستند كه موجب ايجاد گسله ترانسفورمال زون سيستان، گردش بلوك لوت، فعاليت ماگمايي بصورت پورفيرهاي قليايي و نيمه قليايي در زون سيستان از يك طرف و توسعه دو روند ماگماتيسم حاشيه اي قاره اي بالغ با كاني سازي مس پورفيري از سوي ديگر شده است. فرورانش پوسته اقيانوسي(درياي عمان) زير مجموعه نئوتتيس و بلوكهاي لوت و هيلمند موجب ولكانيسم تفتان – بزمان شده است.

   كاني زايي:
   گوناگوني ويژگيهاي زمين شناسي و زمين ساختي اين پهنه تكتونيكي موجب پيدايش فرآيندهاي مختلف متالوژنيكي شده است. از اينرو كشف ذخاير معدني فلزي و غير فلزي متنوع با ابعاد و عيارهاي مختلفي را مي توان انتظار داشت. ‌اگر چه به سبب ويژگيهاي خاص منطقه اي اطلاعات جامع و كاملي از توانايي‌هاي معدني اين پهنه وسيع تكتونيكي در دست نيست ولي مي توان اين پهنه را بعنوان يكي از مهمترين واحدهاي متالوژني ايران بشمار آورد.

1- كاني سازي همراه با كوهزايي كيمري و آلپي آغازي در توده هاي گرانيتوئيدي حاشيه بلوك از نوع تنگستن، قلع، موليبدن و مس – كوارتز و فلدسپار و سنگهاي نما و تزئيني كه عموما در پوسته قاره اي روي داده است

2- - تشكيل كروميت، سولفور توده اي نوع قبرس، كانسنگ منگنز، آسبست، تالك و منيزيت در مجموعه هاي اقيانوسي كمربند مكران و آميزه رنگين زون ايرانشهر – بزمان

3-  فعاليت ماگمايي نوع جزاير قوسي در پوسته اقيانوسي نئوتتيس با تشكيل كانسارهايي از نوع مس و سولفور يا سولفيد توده اي كه در مواردي ميزبان فلزات گرانبهاست و در مناطق داراي پوسته اقيانوسي(رشته كوه هاي مكران) و رخنمونهاي افيوليتي آميزه رنگين زون سيستان مي توان آن را يافت

4-  فعاليت ماگمايي نوع كماني به صورت ولكانو – پلوتوني با تركيب كالكوآلكالن كه ميزبان كانسارهاي مس پورفيري و رگه‌هاي حاشيه اي سرب، روي، آنتيموان، طلا و نقره است و در واقع ادامه كمربند متالوژني سرچشمه محسوب مي شود و در نواحي خسرين – هوديان و خارستان – كيدون كاني سازي قابل توجهي دارد. اين كمربند متالوژني را مي توان نتيجه فرورانش پوسته نئوتتيس زير پوسته قاره اي لوت محسوب كرد

5- .   توده هاي قليايي و نيمه قليايي ترسير در ناحيه سيستان(مرز ايران و افغانستان) مانند كوه لار، سياسترگي، جنجا و عسگي كه ميزبان كانسارهايي از نوع پورفيري قليايي داراي مس، سرب و روي و طلاست

6-  كاني سازي همراه با فعاليت ولكانيسم تفتان و بزمان به صورت آلتراسيون اسيد – سولفاته و اپي ترمال ديده مي شود. تراورتن و اونيكس(مرمر تجارتي) شناخته شده در اطراف تفتان و بزمان را مي توان به اين پديده نسبت داد.

كاني سازي نوع آبرفتي(پلاسري) از كاني هاي سنگين مثل تيتان و زيركن كه در سواحل مكران و رسوبات ميو – پليوسن يافت مي شود    .  

بلوك لــــوت:
   بلوك لوت سرزميني است كشيده با روند شمالي – جنوبي كه از فرورفتگي جازموريان در جنوب تا گناباد در شمال به طول بيش از 800 كيلومتر و عرض متوسط 250-200 كيلومتر ادامه دارد. مرز شرقي منطقه لوت گسل نهبندان و مرز غربي آن را گسل ناي بند تشكيل مي‌دهد. اين منطقه ساختاري، در شمال توسط گسل بزرگ كوير(درونه) و در جنوب نيز بوسيله فرورفتگي جازموريان محــدود مي شود. در قسمت شمال بوسيله كوههاي شتري به دو قسمت كاملاً مشخص تفكيك شده است و به احتمال قوي كوه‌هاي شتري در امتداد منطقه زميـــن ساخت پركامبرين قرار دارد كه امتداد آن با يك جهت شناخته شده قديمي در عمان تحت عنوان Oman trend مطابقت دارد.
   آغاز پيدايش كوههاي شتري در ترياس بالا – لياس بوده كه بالا آمده و ‌در نتيجه بلوك طبس در غرب و دنباله بلوك اصلي لوت در شرق آن ايجاد شده است.
   چينه شناســــــي:
   در بلوك اصلي لوت از دوران پالئوزوئيك فقط سنگ آهك‌هاي پرمين در بعضي نقاط بيرون زدگي دارند و سنگهاي رسوبي مربوط به رسوبات كم عمق و تخريبي دوران مزوزوئيك(سازندهاي شيرگشت، پادها، سردر، ‌جمال، شتري و ...) نيز به مقدار كم در اين بلوك يافت مي شود و سطح آن از رسوبات خشكي نئوژن – كواترنري پوشيده شده است. ولي در غرب آن در بلوك طبس حوضه رسوبي ترياس تا كرتاسه تشكيل شده كه ضخامت رسوبات آن به 6000 متر مي رسد. ‌در شرق كوههاي شتري ضخامت رسوبات مزوزوئيك چندان زياد نيست؛ در صورتي كه ضخامت رسوبات آتشفشاني سنوزوئيك به بيش از 2000 تا 3000 متر مي رسد.