سونا مي

در هنگام زلزله هاي قوي زيردريايي حجم زيادي از آب دريا بطور ناگهاني جابجا مي شود. در اثر آن موجي در دريا توليد مي شود كه سرعت آن صدها كيلومتر در ساعت، طول موجش در حد 200 كيلومتر و در عوض دامنه آن تنها دهها سانتيمتر است. با نزديك شدن به مناطق ساحلي، سرعت اين موج اندكي كاهش مي يابد و در عوض ارتفاعش بسيار زياد مي شود، بطوريكه ممكن است تا به 30متر هم برسد. موجي كه بيش از 10 متر ارتفاع و بيش از 100 كيلومتر در ساعت سرعت دارد داراي انرژي تخريبي بالايي است و با برخوردبه سواحل تمام تأسيسات و ساختمانهاي صنعتي را تخريب مي كند. حتما سونامي عظيم ناشي از زلزله 10 ريشتري اقيانوس هند (جنوب اندونزي) را بخاطر داريد كه باعث تلف شدن بيش از 200000 نفر در كشورهاي مختلف از جمله هند، سريلانكا و حتي بعضي از كشورهاي آفريقائي شد.

 در عکس های زیر قبل-حین وبعدازوقوع سونامی درسریلانکا را مشاهده میکنید.

قبل از وقوعزمان وقوعبعدازوقوع

شرايط ساحلي مي تواند موجب تقويت سونامي شود. هر چه كاهش عمق دريا در سواحل تدريجي تر باشد و ساحل رو به موج قرار داشته و شكل خليج داشته باشد خطر سونامي بيشتر خواهد بود.

مهمترين راه مقابله با سونامي پيش بيني و اخطار است. بدين ترتيب كه به محض وقوع زلزله هاي بزرگ زيردريايي اخطار سونامي به مناطق در معرض خطر صادر شود تا مردم از مناطق ساحلي خطرناك دور شوند. همچنين با اقداماتي نظير ايجاد استحكامات مناسب ساحلي، احداث جنگلهاي ساحلي و اجتناب از مناطق تحت خطر مي توان خطر سونامي را كاهش داد.

سونامی چیست ؟

سونامی مجموعه ای از موجها با طول موج بلند و دوره ( زمانی بین بالاترین درجه ) ایجاد شده با جابجایی زیاد و ناگهانی آب دریا می باشد .

زمان بین بالاترین درجه موج می تواند از چند دقیقه تا بیش از چند ساعت متغیر باشد .

سونامی را اغلب به اشتباه موجهای جزر و مدی می نامند , سونامی هیچ ارتباطی با جزر و مدهای روزانه در اقیانوسها ندارد .

سونامی چگونه به وجود می آید ؟

سونامی از طریق جابجایی ناگهانی سطح دریا ایجاد می شود .

زلزله ای که حرکت افقی سطح دریا تولید می کند سونامی کوچکی ایجاد می کند و یا هیچ سونامی ای ایجاد نمی کند .

سونامی از طریق زمین لغزه به سمت آبهای سطحی و یا در زیر آبهای سطحی ایجاد می شود و می تواند از طریق فعالیت آتشفشانی و تاثیرات سنگهای آسمانی تولید شود .

سونامی چگونه اتفاق می افتد ؟

به طور متوسط هر سال دو سونامی در جهان اتفاق می افتد که به منبع نزدیک خسارت وارد می کند .

تقریبا هر 15 سال یکبار یک سونامی مخرب و گسترده در اقیانوس اتفاق می افتد .

معنی کلمه سونامی چیست ؟

سونامی کلمه ای ژاپنی به معنی موج لنگر گاه است .

سونامی با چه سرعتی حرکت می کند ؟

سرعت سونامی بستگی به عمق آبی دارد که در حال حرکت می باشد ( شدت آن برابر با اساس ریشه ای تولید عمق آب زمان تسریع نیروی جاذبه است . سرعت سونامی بستگی به عمق آبی دارد که عبور می کند ( سرعت متناسب با جذر تولید آب با افزایش سرعت در برابر جاذبه است ) .

سونامی تقریبا 475 mph در 15000 فوت آب می پیماید . در 1000 فوت از آب سرعت حدود 40 mph افت پیدا می کند .

میزان سونامی چقدر است ؟

سونامی از چند سانتی متر تا بیش از 35 متر متغیر است . در آبهای عمیق ( بیشتر از 600 فوت ) , سونامی اغلب بیش از 3 فوت است و مورد توجه کشتی ها با توجه به دوره های زمانی طولانی مدت نخواهد بود زمان بین بالاترین درجه ) .

هنگامی که سونامی در آبهای کم عمق گسترش پیدا می کند , بلندی موج تا بیش از 10 بار افزایش پیدا می کند .

بلندی سونامی در امتداد ساحل به میزان زیادی تغییر می کند . این موجها از طریق مشخصه خط ساحلی و کف دریا گسترش پیدا می کند .

سونامی بزرگ می تواند از زمین های ساحلی پست تا بیش از یک مایل از ساحل در جریان باشد .

 

چگونه سونامی از موجی که تولید بار می کند متفاوت است ؟

موجهایی که از طریق باد ایجاد می شوند معمولا دوره ای دارند ( زمانی بین بالاترین میزان ) بین 5 و 20 ثانیه . دوره زمانی سونامی طبیعتا از 5 تا 60 دقیقه متغیر است . موجهایی که باد تولید می کند زمانی که به ساحل برخورد کنند انرژی خود را از دست می دهند . سونامی بیشتر همانند موج سیل عمل می کند . سونامی 20 فوتی یک سونامی با بلندی 20 فوت در سطح دریا می باشد .

ماهیت فیزیکی سونامی

زلزله زمانی که سطح دریا به طور ناگهانی وبه نحو بدی تغییر شکل می دهد تولید می شود و آب را از موقعیت متعادل و موازنه خود جابجا می کند .

موجها زمانی که توده ای از آب جابجا می شود شکل می گیرد , که بر اساس تاثیر جاذبه فعالیت می کند و سعی می کند تا حالت تعادل خود را دوباره به دست آورد .

عمده ترین فاکتوری که اندازه اولیه سونامی را مشخص می کند میزان بد شکلی عمودی کف دریا می باشد .

این مورد با موارد زیر کنترل می شود :

بزرگی زلزله

عمق

مشخصات گسل

ریزش و از بین رفتن یکباره رسوبات

در امتداد ساحل

شکل خط ساحلی و خط دریا

سرعت کجی کف دریا

عمق آب نزدیک به منبع زلزله

مشخصات فیزیکی سونامی

سونامی موج آبی کم عمق است

این امواج از امواج بادی متفاوت می باشند .

موجهایی که مولد آنها باد است 100 تا 200 متر می باشند ( 5 تا 20 sec )

سونامی می تواند 500 کیلومتر – 10 دقیقه تا 2 ساعت

سرعت = sqrt ( شتاب جاذبه * عمق آب )

فقدان انرژی = w /1

سونامی زمانی که منتشر می شود انرژی کمی از دست می دهد .

مشخصات فیزیکی سونامی

اگر عمق اقیانوس 6100 متر باشد سونامی حدود 890 کیلومتر در ساعت حرکت می کند .

از یک سمت اقیانوس به سمت دیگر اقیانوس در کمتر از یک روز می رود .

هر چه عمق آب کاهش پیدا کند , سرعت سونامی هم کاهش پیدا می کند .

تغییر انرژی کلی سونامی ثابت باقی می ماند .

تغییر انرژی کلی سونامی ثابت باقی می ماند .

همانطور که سرعت با آبهای کم عمق کاهش پیدا می کند , بلندی موج نیز افزایش پیدا می کند .

سطح آب به بیش از 15 تا 30 متر افزایش پیدا می کند .

سیل در منطقه می تواند تا 300 متر یا بیشتر گسترش پیدا کند .

بلندی و آزاد شدن اولیه ( شلیک اولیه ) ( حداکثر بلندی عمودی ساحل بالای سطح دریا می باشد )

چگونه در برابر سونامی از خود مراقبت به عمل آوریم .

اگر حرکت شدید زلزله را حس کردید به زمین های بلند پناه ببرید .

بعد به رادیو و دیگر رسانه های گروهی در مورد هشدار درباره سونامی گوش کنید .

دو مرکز هشدار سونامی – مرکز هشدار سونامی در غرب ساحل آلاسکا , مرکز هشدار سونامی در آلاسکا و در اقیانوس آرام در هاوایی .

آژیر دفاع

نقشه مناطق آب گرفتگی سونامی و مسیرهای تخلیه

استفاده از مشخصه پیام رمز گذاری در منطقه ( SAME )

زمانی که به ساحل می روید رادیو را نیز با خود ببرید .

نقشه خطر سونامی

نقشه ارتفاع سونامی در گذشته و نقشه بلندی بالقوه سیل را مشخص کنید .

شامل مدخل ساحل و رودخانه است همانطور که موجهای خسارت زننده می توانند به این سیستم ها وارد شوند

آماده کردن نقشه های عددی در مورد بلندی ( DEM )

خطرات بالقوه را مشخص کنید .

هشدار و نظارت

هشدار در مورد سونامی – خطر سونامی با توجه به زلزله های بزرگ

نظارت بر سونامی – سونامی های خطرناک هنوز مورد تحقیق قرار نگرفته اند اما این مورد می تواند وجود داشته باشد .

فعالیت

خطر را که متوجه شما است را مشخص کنید .

اعضای خانواده خود را آماده کنید .

مسیر تخلیه را بدانید و در این مسیرها فعالیت کنید . برنامه ریزی خانواده برای بحران در سطح خانوارها ابزارها و تسهیلات بحران

مشخص کنید که آیا منزل , مدرسه , محل کار و محلهای دیگر در منطقه در معرض خطر سونامی قرار دارند .

ارتفاع خیابان خود را از MsL و فاصله آن از دریا را بدانید .

از محل خود برای مسیرهای تخلیه برنامه ریزی کنید .

در مسیرها و برنامه تخلیه خود تمرین کنید .

در مورد سونامی با اعضای خانواده خود بحث کنید .

کاهش

از ساختمانهایی که در چند فوتی خط ساحل قرار گرفته اند دور بایستید .

منازلی که در سطح ساحل قرار دارند را ارتفاع دهید .

موارد و ملاحظات را برای جلوگیری از سیل در نظر بگیرید .

ساختمانها را به نحوی بسازید که موج را از طرف منزل شما منحرف کنند .

تغییر در حرکات حیوانات را در نظر بگیرید .

برای درختان بیشتری که نزدیک منزل شما قرار دارند برنامه ریزی کنید .

کشت در امتداد ساحل را حفظ کنید .

سدها و خاکریزهایی را نزدیک دریا برای حفاظت از خود در نظر بگیرید .

پیشینه

تعهدات و وظایف را از طریق رهبران ASEAN برای ایجاد EWS سونامی ایجاد کنید ( جلسه ای در جاکارتا 6 ژانویه 2005 )

رضایت و توافق ( جلسه ای در پوکت 29 ژانویه 2005 )

در مورد اینکه برنامه های منطقه ای باید :

بر اساس کانونهای موجود ساخته شوند

توانایی های ملی را تقویت کنند

هشدار اولیه , آمادگی , کاهش و واکنش را با هم در آمیزند.

روشهای چند منظوره را برای تداوم کار خود پیشرفت دهند .

ADPC به عنوان مرکز منطقه ای یا نقطه کانونی عمل می کند . 

فعالیت ها و کارها از جلسه اداری در پوکت

طرح سیستم فنی اولیه را همراه با مشاوره با کارشناسان ملی , منطقه ای و بین المللی آماده کنید ( 21 تا 22 فوریه 2005 )

آغاز همراه با چارچوب جهانی هشدار در مورد سونامی ( جلسه IOC ماریتوس , 16- 14 آوریل 2005 ) .

مشاوره با دفاتر ارشد کشورهای SEA ( 29- 28 مارس 2005 )

ارزیابی اولیه توان ملی ( 29- 28 مارس 2005 )

سازماندهی دومین جلسه کارشناسی که طراح و سیستم فنی را نهایی می کند و باعث گسترش در اجرای برنامه می شود .