مدیریت بحران (4)
اهداف پروتکل بين المللی هيوگو(ژاپن)تصويب شده برای دهه 2005 تا 2015
كنفرانس جهاني كاهش بلايا، (WCDR[1]) براساس تصميم مجمع عمومي سازمان ملل در ژانويه 2005 در شهر كوبه، استان هيوگوي ژاپن، برگزار شد و چارچوب كاري دوره ده ساله 2005 تا 2015 تصويب نمود. اين كنفرانس، فرصت فوقالعادهاي براي ترويج ديدگاهي سازمان يافته براي كاهش آسيبپذيري و خطرپذيري ازمخاطرات به دست داده است، در اين كنفرانس نياز به برگشتپذير ساختن جوامع و ملتها در برابر حوادث[2] مورد تاكيد قرار گرفته است. در اين كنفرانس تاييد شده است كه راهبردكنفرانس يوكوهاما براي دنياي ايمنتردستورالعملهاي پيشگيري، آمادگي و كاهش اثرات و برنامه اجرايي آن (راهبرد يوكوهاما)، كه در سال 1994 تصويب شد، تحول مهمي در ارائه رهنمودهاي لازم براي كاهش خطرپذيري حوادث و آثار آنها، است وبر بازنگري نتايج حاصل از اجراي راهبرد[3] يوكوهاما، براي تضمين اقدامات نظاممندتر در زمينه كاهش خطرپذيري و در قالب توسعه پايدار و برگشتپذيري جامعه از راه تقويت توانائيهاي ملي و محلي براي مديريت و كاهش خطرپذيري تاكيدمي كند.
درمحورهاي اصلي كنفرانس به بحث درباره حوزههاي اصلي پنجگانه ذيل پرداخته شده است.
(الف) روش اداره كردن: چارچوبهاي سازماني، قانوني و دولتي.
(ب) شناسايي ارزيابي، پايش و هشدار سريع خطرپذيري.
(ج) مديريت دانش و آموزش.
(د) كاهش عوامل زمينهاي خطرپذيري.
(هـ) آمادگي براي پاسخ موثر.
حوزههاي كليدي ياد شده، چارچوبي مناسب براي اقدامات در دهه 2015 - 2005 را فراهم ميسازند.
با در نظر گرفتن اين اهداف و با توجه به نتايج بازنگري راهبرد يوكوهاما، كشورها وشركت كنندگان در كنفرانس جهاني كاهش بلايا تصميم به پيگيري نتيجه مورد انتظار>>كاهش اصولي خسارات بلايا، شامل سرمايههاي انساني و اجتماعي، اقتصادي و زيست بومي كشورها و جوامع<<.براي ده سال آينده گرفته شده است ، همچنين متذكر گرديده است كهتحقق اين نتيجه نياز به تعهد كامل و تلاش همه فعالان مربوط اعم از دولتها، سازمانهاي منطقهاي و بينالمللي و جامعه مدني شامل داوطلبان، بخش خصوصي و جامعه علمي دارد.
[1] World conference disater reduction
3- حيطه اين چارچوب براي اقدام شامل حوادث است كه ناشي از خطراتي با منشأ طبيعي و همچنين خطرات و خطر پذيريهاي زيست محيطي و تكنولوژيكي وابسته كه منعكس كننده يك رويكرد كل نگر و چند خطرنگر در مديريت خطرپذيري و ارتباط، ميان آنها است كه ميتوانند يك اثر مهم بر سيستمهاي اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و زيست محيطي كه استراتژي يوكوهاما (بخش 1 قسمت B كلمه اول پاراگراف 8) بر آن تأكيد دارد باشد
اهداف راهبردي کنفرانس
براي رسيدن به نتيجه مورد انتظار، كنفرانس تصميم به اتخاذ اهداف راهبردي ذيل گرفته شد:
1-كشورها موظف هستند ملاحظات خطرپذيري را در سياستهاي توسعه پايدار بابرنامهريزي ويژه بر پيشگيري و كاهش اثرات بلايا، آمادگي و كاهش آسيبپذيري متمركز كنند.
2-كشورها موظفند به توسعه و تقويت نهادها، سازو كارها و ظرفيتها در همه سطوح به خصوص در سطح محلي تا بتوانند به طور نظاممند به برگشتپذير[1] ساختن جوامع در برابر مخاطرات كمك نمايند.
3-شركت كنندگان خواستار يكپارچه كردن نظاممند رويكردهاي كاهش خطرپذيري در طراحي و اجراي برنامههاي آمادگي اضطراري، مقابله و نوتواني در راستاي بازسازي جوامع تحت تاثيرشدند.
براي تعيين اقدامات لازم براي دستيابي به نتيجه مورد انتظار و اهداف راهبردي، كنفرانس بر مد نظر قرار دادن ملاحظات كلي ذيل تاكيد صريح دارد:
(الف) اصول مندرج در راهبرد يوكوهاما، جايگاه خود را در اين متن كه از ويژگيهاي آن افزايش تعهد به كاهش بلايا است، كاملاً حفظ مينمايد.
(ب) با در نظر گرفتن اهميت مشاركت و همكاريهاي بينالمللي، هر كشور مسؤول اصلي توسعه پايدار خود و تعيين اقدامات موثر در راستاي كاهش خطرپذيري بلايا از جمله حفاظت از مردم كشور خود، زيرساختها و ساير سرمايههاي ملي در برابر آثار بلايا، ميباشد. با اين وجود، در راستاي افزايش وابستگي كشورهاي جهان به يكديگر، نياز به همكاريهاي مشترك بينالمللي و فضاي بينالمللي مساعد وجود دارد تا انگيزه كمك به گسترش دانش، توانائيها و موجبات لازم براي كاهش خطرپذيري بلايا در همه سطوح فراهم گردد.
(ج) بايستي رويكردي منسجم با در نظر گرفتن مخاطرات متعدد براي كاهش خطرپذيري بلايا در سياستها، طراحيها و برنامهريزيهاي مربوط به توسعه پايدار، امداد، ساماندهي و نوتواني در شرايط پس از بلايا و كشمكشها در كشورهاي حادثه خيز[2] ايجاد شود.
(د) ديدگاه جنسيت، بايد در تمام سياستها، طرحها و فرايندهاي تصميمگيري در خصوص مديريت خطرپذيري بلايا شامل موارد مرتبط با، ارزيابي خطرپذيري، هشدار سريع، مديريت اطلاعات و آموزش[3] و تربيت افراد دخالت داده شود.
(هـ) تنوع فرهنگي، سن و گروههاي آسيبپذير بايد هنگام طراحي مطلوب كاهش خطرپذيري بلايا در نظر گرفته شوند.
(و) جوامع و مقامات محلي بايد اين توان را داشته باشند تا از طريق دسترسي به اطلاعات ضروري، منابع و اختيارات اجرايي براي كاهش خطرپذيري بلايا و مديريت آن را به عهده گيرند.
(ز) بايستي به كشورهاي حادثه خيز در حال توسعه، به خصوص كشورهاي كمتر توسعه يافته و جزيرههاي كوچك در حال توسعه به دليل آسيبپذيري و سطح خطرپذيري بيشتر، كه اغلب خارج از توان آنها براي مقابله و نوتواني است، توجه ويژه نمود.
(ح) ارتقاي همكاريهاي بينالمللي و منطقهاي و همياري در زمينه كاهش خطرپذيري بلايا از طريق:
· انتقال دانش، فناوري و تخصص براي تقويت ظرفيتسازي جهت كاهش خطرپذيري بلايا.
· سهيم كردن در يافتههاي پژوهشي، درسهاي آموخته شده و بهترين عملكردها.
· جمعآوري اطلاعات مربوط به خطرپذيري بلايا و آثار آن بر تمامي مقياسهاي بلايا به نحوي كه بتوان توسعه پايدار و كاهش خطرپذيري بلايا را پويا نمود.
· حمايت مناسب از تقويت مديريت كاهش خطرپذيري بلايا در راستاي اقدامات آگاهسازي و توانمندسازي در تمامي سطوح براي برگشتپذير ساختن كشورهاي در حال توسعه در برابر بلايا.
· اجراي كامل، سريع و موثر طرح بهسازي كشورهاي فقير و شديداً مقروض، با در نظر داشتن اين واقعيت كه آثار بلايا، بدهي كشورهاي واجد شرايط اين برنامه را پايدار نگاه ميدارد.
· كمك مالي به كاهش خطرپذيري موجود و پرهيز از ايجاد خطرپذيري تازه.
(ط) ترويج فرهنگ پيشگيري از جمله با بسيج منابع كافي براي كاهش خطرپذيري بلايا، كه نوعي سرمايهگذاري براي آينده با بازدهي قابل ملاحظه است. ارزيابي خطرپذيري و سيستمهاي هشدار سريع، سرمايهگذاريهايي ضروري در راستاي حفاظت و نجات زندگي، مال و معيشت مردم هستند كه به پايداري توسعه كمك مينمايند و براي تقويت ساز و كارهاي انطباقي در مقايسه با اتكاي صرف به پاسخگويي و نوتواني پس از حادثه، بسيار مقرون به صرفه هستند.
(ي) همچنين نياز به اقدامات پويشگرانه (و نه واكنشي) وجود دارد و نبايد از نظر دور داشت كه مراحل امداد ساماندهي و بازسازي پس از حادثه، فرصتهايي براي برقراري مجدد معيشت و طراحي و بازسازي ساختارهاي فيزيكي و اقتصادي- اجتماعي هستند، كه ميتوان از اين طريق برگشتپذير ساختن جامعه و كاهش آسيبپذيري نسبت به خطرپذيري حوادث آينده را تحقق بخشيد.
(ك) كاهش خطرپذيري بلايا از ديدگاه توسعه پايدار، مسئلهاي ميان بخشي است و بنابراين عامل مهمي براي دستيابي به اهداف مورد توافق توسعه در سطح بينالمللي شامل اهداف اعلاميه هزاره است. علاوه بر آن، از هيچ تلاشي براي استفاده از كمك انسان دوستانه به نحوي كه خطرپذيريها و آسيبپذيرهاي آينده را تا سر حد امكان كاهش دهد، نبايد دريغ ورزيد.
با استناد به نتايج حاصل از بازنگري راهبرد يوكوهاما و براساس بحث و بررسيهاي به عمل آمده در كنفرانس جهاني كاهش بلايا و بويژه توافق به عمل آمده در مورد اهداف راهبردي و نتايج مورد انتظار، كنفرانس پنج اولويت ذيل را جهت اقدام به تصويب رساند:
1- ضمانت شود كه كاهش خطرپذيري بلايا يك اولويت ملي و محلي همراه با يك پايگاه سازماني قدرتمند براي اجرا ميباشد.
2- شناسايي، ارزيابي و پايش خطرپذيري بلايا و بهبود هشدار سريع.
3- بهرهگيري از دانش، نوآوري و آموزش براي فرهنگسازي ايمني و برگشتپذيري در همه سطوح.
4- كاهش عوامل بنيادين خطرپذيري.
5- تقويت آمادگي در برابر بلايا به منظور پاسخ كارآمد در همه سطوح.
بر اين اساس كشورها، سازمانهاي بينالمللي و منطقهاي و ساير دستاندركاران ذيربط بايد فعاليتهاي فهرست بندي شده در ذيل هر يك از اين پنج اولويت را در نظر گرفته و آنها را به تناسب مقتضيات و تواناييهاي خود به اجرا درآورند.
در اين كنفرانس بر ايجاد چارچوبهاي ملي سازماني و قانوني تاكيد شده است و كشورها راموظف به پيگيري امور مربوط به تشكيل سازمان هاو قوانين مربوطه كرده است.
i) حمايت از ايجاد و تقويت ساز و كارهاي يكپارچه ملي كاهش خطرپذيري بلايا، همانند ساز و كارهاي ملي[4] چند بخشي با مسؤوليتهاي تعيين شده در سطوح ملي تا محلي براي تسهيل هماهنگي هواي بين بخشها. ساز و كارهاي ملي همچنين بايد هماهنگيهاي بين بخشي، از جمله تبادل نظر گسترده در سطوح ملي و منطقهاي به منظور افزايش آگاهي بخشهاي مربوط، را تسهيل نمايند.
a) مديريت و كاهش خطرپذيري را به نحو مقتضي در سياستگزاريها و طراحيها در تمامي سطوح دولتي، از جمله راهبردهاي كاهش فقر و سياستها و طرحهاي بخشي و چند بخشي ادغام نمايند.
b) تصويب يا اصلاح قوانين مورد نياز به منظور حمايت از كاهش خطرپذيري بلايا، از جمله مقررات و ساز و كارهايي كه پيروي از اين مقررات را تشويق مينمايند و اقداماتي كه انگيزه فعاليتهاي مرتبط با كاهش خطرپذيري و كاهش اثرات را تقويت مينمايند.
c) شناخت اهميت و ويژگي الگوهاي خطرپذيري محلي و روند آنها، غيرمتمركز نمودن مسؤوليتها و منابع براي كاهش خطرپذيري بلايا از طريق مقامات استاني يا محلي به نحو مقتضي.
ii) منابع
d) ارزيابي ظرفيتهاي منابع انساني موجود براي كاهش خطرپذيري بلايا در تمام سطوح و گسترش طرحها و برنامههاي ظرفيتسازي براي برآورده ساختن نيازهاي جاري و آتي.
e) اختصاص دادن منابع براي توسعه و اجراي سياستهاي مديريت خطرپذيري بلايا، برنامهها، قوانين و مقررات مربوط به كاهش خطرپذيري بلايا در تمامي بخشهاي مربوط و اختيارات در تمامي سطوح اداري و اعتبارات براساس اقدامات اولويتبندي شده شفاف.
f) مشاركت جامعه
g) ترويج مشاركت جامعه براي كاهش خطرپذيري بلايا از طريق اتخاذ سياستهاي خاص، ترويج فعاليتهاي شبكهاي، مديريت راهبردي منابع داوطلب، سپردن مسؤوليتها و نقشها و تفويض و دادن اختيارات و منابع لازم.
نقطه شروع كاهش خطرپذيري بلايا و ترويج فرهنگ برگشتپذيري در برابر بلايا در زمره دانش مخاطرات و آسيبپذيريهاي فيزيكي، اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي ناشي از بلايا، كه بيشتر جوامع با آنها روبرو هستند قرار ميگيرند و راههايي كه آسيبپذيريها و مخاطرات در كوتاه و بلند مدت تغيير مييابند، با اقدامات به عمل آمده بر اساس دانشهاي مرتبط متعاقب ميشوند.
(i) ارزيابيهاي ملي و محلي خطرپذيري
(a) تهيه، به روز ساختن منظم و انتشار گسترده نقشههاي خطرپذيري اطلاعات مربوط به تصميمگيران، عموم مردم و جوامع در معرض خطرپذيري[5] به شكلي مناسب.
(b) ايجاد سيستمهاي مربوط به شاخصها و آسيبپذيري خطرپذيري بلايا در مقياسهاي ملي و استاني، كه به تصميمگيران كمك خواهد نمود تا اثرات بلايا[6] را بر شرايط اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي ارزيابي كنند و نتايج را به تصميم گيران، عموم مردم و جوامع در معرض خطر، بازگو نمايند.
(c) ثبت، تجزيه و تحليل، تلخيص و انتشار اطلاعات آماري مربوط به رخداد سوانح، آثار و خسارتهاي آنها، براساس اقدامات مداوم از طريق ساز و كارهاي بينالمللي، منطقهاي، ملي و محلي.
(ii) هشدار سريع
(d) ايجاد سيستمهاي هشدار سريع با محوريت مردم، به خصوص سيستمهاي هشدار به موقع و قابل فهم براي افراد در معرض خطر كه ويژگيهاي جمعيت شناسي، جنسيت، فرهنگ و معيشت مخاطبان را در نظر ميگيرد؛ راهنمايي لازم را در مورد اينكه مردم چگونه با دريافت هشدار عمل كنند، ارائه ميدهد و عمليات كارآمد توسط مديران سوانح و ساير تصميم گيران را مورد پشتيباني قرار ميدهد.
(e) ايجاد و بازنگري دورهاي و نگهداري سيستمهاي اطلاع رساني به عنوان بخشي از سيستمهاي هشدار سريع با اين ديدگاه كه اقدام سريع و هماهنگ را در حالت آماده باش يا موقعيت اضطراري تضمين نمايد.
(f) ايجاد توانمنديهاي سازماني براي تضمين اينكه سيستمهاي هشدار سريع به نحو مطلوبي در فرايندهاي تصميم گيري و سياستگزاري دولتي و سيستمهاي مديريت شرايط اضطراري در سطوح ملي و محلي تلفيق شوند و مورد آزمايشهاي منظم و ارزيابي كارآيي، قرار گيرند.
(g) اجراي نتايج دومين كنفرانس بينالمللي هشدار سريع در بن آلمان در سال 2003[7] از طريق تقويت هماهنگي و همكاري بين بخشهاي ذيربط و فعالان زنجيره هشدار سريع به منظور دستيابي به سيستمهاي هشدار سريع بسيار كارآمد.
(h) اجراي نتايج «راهبرد موريتوس» براي اجراي «برنامه كاري باربادوس» در زمينه توسعه پايدار كشورهاي جزيرهاي در حال توسعه كوچك، از طريق تاسيس و تقويت سيستمهاي كارآمد هشدار سريع و همچنين انجام ساير اقدامات مربوط به پاسخ و كاهش اثرات.
(iii) ظرفيت
(i) حمايت از توسعه و پايداري زيرساختها و توانائيهاي علمي، فناوري، فني و سازماني مورد نياز براي تحقيق، مشاهده تجزيه و تحليل، تهيه نقشه و در صورت امكان پيشبيني مخاطرات طبيعي و مرتبط، آسيبپذيريها و آثار بلايا.
(j) حمايت از توسعه و بهسازي بانكهاي اطلاعاتي مربوط و ترويج مبادله كامل و آزاد و پخش دادهها براي ارزيابي، پايش و هشدارهاي سريع، به نحو مطلوب، در سطوح بينالمللي، منطقهاي، ملي و محلي.
(k) حمايت از بهسازي روشهاي علمي و فني و ظرفيتهاي ارزيابي خطرپذيري، پايش و هشدار سريع از طريق تحقيق، مشاركت، آموزش و ظرفيتسازي فني. افزايش كاربرد مشاهدات زمين از فضا، فناوريهاي فضايي، سنجش از دور، سيستمهاي اطلاعات جغرافيايي (GIS)، مدلسازي و پيشبيني مخاطرات، مدلسازي و پيشبيني هوا و اقليم، ابزارهاي ارتباطاتي و بررسي هزينهها و منافع ناشي از ارزيابي خطرپذيري و هشدار سريع.
(k bis) ايجاد و تقويت ظرفيت براي ثبت، تجزيه و تحليل، تلخيص، انتشار و مبادله اطلاعات آماري و دادههاي مربوط به پهنهبندي مخاطرات، خطرپذيري بلايا، آثار و خسارات آنها؛ حمايت از توسعه روش شناسيهاي مشترك براي ارزيابي و پايش خطرپذيري.
(iv) خطرپذيريهاي منطقهاي و نوظهور
(l) گردآوري و استانداردسازي مناسب دادهها و اطلاعات آماري در مورد خطرپذيريهاي بلاياي حوادث منطقهاي، آثار و خسارات آنها.
(m) همكاريهاي منطقهاي و بينالمللي مناسب براي ارزيابي و پايش مخاطرات منطقهاي و فرامرزي و تبادل اطلاعات و هشداردهي سريع از طريق اقدامات مناسب مانند مديريت حوزههاي آبريز و غيره.
(n) تحقيق، تجزيه و تحليل و تهيه گزارش در مورد تغييرات دراز مدت و مسائل نوظهور كه ممكن است خطرپذيريها و آسيبپذيريها يا تواناييهاي مقامات و جوامع را جهت پاسخگويي به بلايا افزايش دهد.
3- )بهرهگيري از دانش، نوآوري و آموزش براي فرهنگ سازي ايمني و برگشتپذيري در همه سطوح.
چنانچه مردم از آگاهي خوبي برخوردار شوند و به سوي فرهنگ پيشگيري از بلايا و برگشتپذيري در برابر آنها سوق داده شوند( كه به نوبه خود نياز به جمعآوري، تدوين و انتشار دانش و اطلاعات مربوط به مخاطرات، آسيبپذيريها و ظرفيتها دارد) ميتوان بلايا را به طور اساسي كاهش داد.
(i) مديريت و مبادله اطلاعات
(a) تأمين اطلاعات قابل فهم مربوط به خطرپذيريهاي بلايا و راههاي حفاظت از آنها به خصوص براي شهرونداني كه در مناطق داراي خطرپذيري بالا زندگي ميكنند، (براي تشويق و توانمندسازي مردم در راستاي اقدامات كاهش خطرپذيري و مقاومي در برابر بلايا). اين اطلاعات بايد دانش بومي و سنتي و ميراث فرهنگي را در هم آميزد و با توجه به عوامل فرهنگي و اجتماعي مخاطبان گوناگون با آنها برخورد نمايد.
(b) تقويت شبكهها در ميان كارشناسان، مديران و برنامهريزان حوادث در تمام بخشها و بين مناطق و تهيه يا تقويت دستورالعملها براي استفاده از تجربيات موجود هنگامي كه طرحهاي كاهش خطرپذيري محلي توسط سازمانها و ساير اقدام كنندگان ذيربط تهيه ميشوند.
(c) رواج گفت وگو و همكاري در ميان جوامع علمي و دستاندركاران كاهش خطرپذيري بلايا و تشويق مشاركتها در ميان افراد ذينفع، شامل كساني كه در زمينه ابعاد اجتماعي اقتصادي كاهش خطرپذيري بلايا كار ميكنند.
(d) ترويج استفاده، كاربرد و توانمندسازي براي اخذ اطلاعات جديد، ارتباطات و فناوريهاي فضايي و خدمات مربوط و مشاهدات زمين از فضا به منظور تقويت كاهش خطرپذيري به ويژه در امر آموزش و تبادل و انتشار اطلاعات در ميان طبقات مختلف كاربران.
(e) در ميان مدت، تهيه نام كتابهاي ساده مناسب و مورد توجه كاربران محلي، ملي، منطقهاي و بينالمللي، تهيه فهرست و سيستمهاي اطلاعرساني ملي و خدمات براي تبادل اطلاعات در مورد عملكردهاي خوب، فناوريهاي مقرون به صرفه و قابل استفاده آسان براي كاهش خطرپذيري بلايا، لازم است. همچنين درسهاي آموخته شده در مورد خطمشيها و معيارهاي مربوط به كاهش خطرپذيري بلايا بايد تهيه و تدوين شود.
(f) موسسات مربوط به توسعه شهري، قبل از هرگونه ساخت و ساز و خريد و فروش زمين، اطلاعات لازم را در مورد راههاي كاهش خطرپذيري بلايا به مردم ارائه دهند.
(g) به هنگام ساختن و انتشار گسترده مفاهيم و ادبيات استاندارد جهاني در مورد كاهش خطرپذيري بلايا، حداقل به تمام زبانهاي رسمي سازمان ملل، براي استفاده در توسعه سازماني و برنامه، عمليات، تحقيق، برنامههاي آموزشي و برنامههاي اطلاعرساني همگاني.
(ii) آموزش و پرورش
(h) ترويج و گنجاندن دانش كاهش خطرپذيري بلايا در برنامههاي درسي مدارس در همه سطوح و استفاده از ساير مسيرهاي رسمي و غيررسمي براي رساندن اطلاعات به كودكان و نوجوانان و ترويج و تلفيق كاهش خطرپذيري بلايا به عنوان يك عامل اصلي دهه آموزش سازمان ملل متحد براي توسعه پايدار (2005 تا 2015).
(i) ترويج و اجراي ارزيابي خطرپذيري محلي و برنامه آمادگي در برابر بلايا در مدارس و مؤسسات آموزش عالي.
(j) ترويج و اجراي برنامهها و فعاليتها در مدارس براي فراگيري نحوه به حداقل رساندن اثرات مخاطرات.
(k) توسعه برنامههاي آموزشي و فراگيري كاهش هدفمند و مديريت خطرپذيري بلايا در بخشهاي خاص (طراحان توسعه، مديران حوادث، مقامات دولتي محلي و غيره).
(l) ترويج برنامههاي آموزشي جامعه مدار و نقش داوطلبان براي افزايش ظرفيتهاي كاهش اثرات و انطباق با بلايا، آنها را از جايگاه شايستهاي برخوردار كرده است.
(m) تضمين دسترسي مساوي به فرصتهاي آموزشي و تربيتي مناسب براي زنان و ديگر حوزههاي آسيبپذير؛ بالا بردن حساسيت فرهنگي و جنسيتي به عنوان جزء لاينفك آموزش و پرورش براي كاهش خطرپذيري بلايا.
(iii) تحقيقات
(n) توسعه روشهاي پيشرفته براي ارزيابي پيش بينانه خطرپذيري چندگانه و تجزيه و تحليل مقرون به صرفه اجتماعي اقتصادي اقدامات كاهش خطرپذيري در تمام سطوح؛ و تلفيق اين روشها در فرايندهاي تصميمگيري در سطوح منطقهاي، ملي و محلي.
(o) تقويت ظرفيتهاي علمي و فني براي توسعه و كاربرد روشهاي پژوهش، مطالعات و مدلها جهت ارزيابي آسيبپذيريها در برابر اثرات مخاطرات زمينشناسي، جوي، آب و اقليم شامل بهسازي ظرفيتهاي پايش منطقهاي و ارزيابيها.
(iv) آگاهي عمومي
(p) بالا بردن سطح فعاليت رسانههاي گروهي به منظور برانگيختن فرهنگ برگشتپذيري در برابر بلايا و درگير كردن جدي جامعه در فعاليتهاي مداوم آموزش همگاني و همفكري عمومي در تمام سطوح جامعه.
4- كاهش عوامل بنيادين خطرپذيري
خطرپذيريهاي بلايا مرتبط با دگرگوني شرايط اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي و كاربري زمين و آثار مخاطرات وابسته به حوادث زمينشناسي، جوي، آب و تنوع و تغييرپذيري اقليم در طراحي توسعه و برنامهها و همچنين در شرايط پس از حادثه مورد توجه قرار ميگيرند.
(i) مديريت منابع طبيعي و زيست محيطي
(a) تشويق كاربري پايدار و مديريت اكوسيستمها از طريق برنامهريزي بهتر كاربري زمين و فعاليتهاي توسعهاي به منظور كاهش خطرپذيري و آسيبپذيري.
(b) اجراي رويكردهاي يكپارچه مديريت منابع طبيعي و زيست محيطي كه كاهش خطرپذيري بلايا را با انجام اقدامات سازهاي[8] و غيرسازهاي نظير مديريت يكپارچه سيل و مديريت مناسب اكوسيستمهاي شكننده در هم تلفيق نمايد.
(c) يكپارچه سازي بيشتر كاهش خطرپذيري با تغييرپذيري اقليم موجود و تغييرات جوي آينده در راهبردهاي كاهش خطرپذيري بلايا و سازگاري با تغيير آب و هوا. اين موضوع شامل شناسايي كامل خطرپذيريهاي حوادث اقليمي، طراحي اقدامات خاص كاهش خطرپذيري و استفاده بهينه و هميشگي از اطلاعات مربوط به خطرات جوي توسط برنامهريزان، مهندسان و ساير تصميمگيران ميباشد.
(ii) عملكردهاي اجتماعي و اقتصادي توسعه
(d) بالا بردن ايمني غذا به عنوان يك عامل مهم در تضمين برگشتپذيري جوامع در برابر مخاطرات، به ويژه در مناطقي كه مستعد خشكسالي، سيل و ساير مخاطراتي هستند كه معيشت متكي بر كشاورزي را تضعيف مينمايد.
(e) تلفيق برنامهريزي كاهش خطرپذيري در بخش بهداشت و تبليغ آرمان «بيمارستانهاي ايمن در برابر بلايا» با اين تضمين كه تمام بيمارستانهاي جديد در يك سطح مقاوم در برابر بلايا ساخته شوند تا توانايي آنها براي انجام وظيفه در شرايط حادثه حفظ گردد و همچنين اجراي اقدامات كاهش اثرات به منظور تقويت تسهيلات بهداشتي موجود به خصوص آنهايي كه مراقبتهاي اوليه پزشكي ارائه ميدهند.
(f) حفاظت و تقويت تسهيلات حياتي عمومي و زيرساختهاي فيزيكي به خصوص مدارس، كلينيكها، بيمارستانها، نيروگاههاي برق و آب، ارتباطات و شريانهاي حمل و نقل، مراكز مديريت و هشدار بلايا و مكانهاي مهم فرهنگي و سازهها از طريق طراحيهاي صحيح، مقاومسازي و تجديد بنا به منظور برگشتپذير ساختن آنها به قدر كافي در برابر مخاطرات.
(g) اجراي پرتوان ساز و كارهاي شبكه ايمني اجتماعي براي ياري رساندن به افراد فقير و مسن و معلول و ساير جمعيتهاي حادثه ديده. ارتقاي طرحهاي بازيابي نظير برنامههاي آموزشي رواني- اجتماعي به منظور كاهش خسارات رواني جمعيتهاي آسيب ديده به خصوص كودكان در شرايط پس از وقوع حادثه.
(h) تلفيق اقدامات كاهش حادثه با اقدامات بازيابي پس از حادثه و فرايندهاي[9] احيا و استفاده از فرصتهاي به دست آمده در مرحله بازيابي جهت ايجاد ظرفيت براي كاهش خطرپذيري ناشي از بلايا در دراز مدت از طريق تبادل دانش و تخصص و درسهاي آموخته شده.
(i) به نحوي مقتضي تضمين به وجود آيد كه برنامههاي مربوط به افراد جابجا شده، سبب افزايش خطرپذيري و آسيبپذيري نسبت به مخاطرات نميگردد.
(j) امكانپذير ساختن گزينههاي گوناگون درآمدزايي براي جمعيتهايي كه در مناطق پر خطر زندگي ميكنند و كاستن از آسيبپذيري آنها در برابر مخاطرات؛ همچنين به وجود آوردن اين تضمين كه درآمد و دارايي آنها با سياستها و فرايندهاي توسعه، كه آسيبپذيري آنها را نسبت به حوادث افزايش ميدهد، صدمه نميبينند.
(k) تبليغ ايجاد ساز و كارهاي مالي خطرپذيري به خصوص بيمه و بيمههاي اتكايي در برابر بلايا.
(l) تبليغ برقراري مشاركتهاي دولتي- خصوصي براي درگيرشدن بهتر بخش خصوصي در فعاليتهاي كاهش خطرپذيري بلايا و تشويق بخش خصوصي به رواج دادن فرهنگ پيشگيري از حادثه و تاكيد بيشتر بر فعاليتهاي مربوط به قبل از وقوع حادثه مانند ارزيابي خطرپذيري و سيستمهاي هشدار سريع و تخصيص منابع لازم به آنها.
(m) ايجاد و ارتقاي گزينهها و ابزارهاي مالي نوآورانه براي مقابله با خطرپذيري بلايا.
(iii) برنامهريزي كاربري زمين و ساير اقدامات فني
(n) تلفيق ارزيابيهاي خطرپذيري بلايا در برنامهريزي شهري و مديريت اسكان بشر در مناطق حادثه خيز، به خصوص مناطق پرجمعيت و مناطقي كه سريعاً به شهرنشيني تبديل ميگردند. ساخت و سازهاي غيرمجاز و موقت و ساخت و ساز در مناطق پرخطر، بايستي به عنوان يك اولويت تلقي شود و در چارچوب برنامههاي كاهش فقر شهري و حذف زاغهنشيني، با آن برخورد گردد.
(o) قرار دادن ملاحظات خطرپذيري بلايا در دستوركار برنامهريزي براي پروژههاي بزرگ زيربنايي، شامل معيارهاي طراحي، تصويب و اجراي اين پروژهها وملاحظات مبتني بر ارزيابي آثار اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي آنها.
(p) تهيه، اصلاح و تشويق به كارگيري دستورالعملها و ابزار پايش براي كاهش خطرپذيري بلايا در قالب سياستها و برنامهريزي كاربري زمين.
(q) ادغام ارزيابي خطرپذيري بلايا در مديريت و برنامهريزي توسعه روستايي به خصوص با توجه به مناطق كوهستاني و دشتهاي سيلابي و ساحلي از طريق شناسايي نواحي زميني موجود و ايمني براي اسكان بشر.
(r) تشويق به بازنگري مقررات ساختماني موجود و تهيه قوانين جديد، استانداردها، شيوههاي بازسازي و احيا در سطوح ملي ومحلي به نحوي مناسب، با هدف افزايش كاربردي آنها در مفهوم محلي، به خصوص در مناطق حاشيهاي و غيرمجاز و توانمندسازي اجرا، پايش و اجراي چنين مقرراتي از طريق ديدگاه مبتني بر وفاق.
در زمان حادثه، چنانچه مسئولان و افراد و جوامعي كه در مناطق حادثه خيز قرار دارند، از آمادگي خوبي برخوردار باشند و در مديريت كارآمد حادثه داراي توانايي و دانش لازم باشند، ميتوان آثار و خسارات حوادث را به طور اساسي كاهش داد.
(a) تقويت تواناييهاي سازماني، فني و دولتي مديريت منطقهاي، ملي و محلي حادثه، شامل منابع انساني و مادي، آموزش و فناوري.
(b) ترويج و حمايت از گفت وگو، تبادل نظر و ايجاد هماهنگي در ميان دستگاههاي اجرايي و سازمانهاي فعال در امر هشدار سريع، كاهش خطرپذيري حادثه، پاسخگويي به حادثه و توسعه در همه سطوح، با رواج دادن رويكردي همه جانبه نگر نسبت به كاهش خطرپذيري حادثه.
(c) تقويت و در صورت لزوم توسعه رهيافتهاي منطقهاي هماهنگ شده و ايجاد و اصلاح سياستهاي منطقهاي، ساز و كار عملياتي، برنامهها و سيستمهاي ارتباطي براي آمادگي به وجود آوردن و تضمين براي مقابله سريع و موثر در وضعيتهايي كه خارج از توان مقابله در سطح ملي ميباشد.
(d) تهيه يا بازنگري و به روزرساني متناوب برنامههاي امكان سنجي اضطراري و سياستها در همه سطوح با تمركز خاص بر آسيبپذيرترين مناطق و گروهها. ترويج منظم تمرينهاي آمادگي، شامل مانورهاي تخليه به منظور تضمين پاسخگويي سريع مؤثر به حادثه و دسترسي به مواد غذايي جهت بر طرف كردن نيازهاي محلي به صورت مقتضي.
(e) ترويج و ايجاد صندوقهاي اضطراري جهت پوشش عمليات پاسخگويي، نوتواني و اقدامات مربوط به آمادگي به نحو مقتضي و در هر جا كه لازم تشخيص داده شود.
(f) ايجاد ساز و كارهاي خاص جهت مشاركت فعال و مالكيت ذينفعان، از جمله جوامع، براساس روحيه داوطلبانه براي كاهش خطرپذيري بلايا.
اقدامات لازم براي اجرا و پيگيري اهداف كنفرانس
در بيانيه اين كنفرانس تاكيد شده است كه اجرا و پيگيري اهداف كنفرانس تنها با همكاري دولتها، سازمان هاو موسسات منطقه اي و سازمان هاي بين المللي امكان پذير است و فعاليتهاي لازم براي رسيدن به اهداف كنفرانس، براي آنهابصورت ذيل تعيين شده است.
الف- كشورها
تمام كشورها بايد همت به خرج دهند تا وظايف ذيل را در سطح ملي و محلي با احساس مالكيت قوي و در همكاري با جامعه مدني و ساير ذينفعان، در محدوده توانائيهاي مالي، مادي و انساني خود و با در نظر گرفتن نيازهاي قانوني در داخل كشورشان و ابزارهاي بينالمللي موجود در دهه كاهش خطرپذيري بلايا بعهده گيرند. همچنين كشورها بايد فعالانه در زمينه همكاريهاي منطقهاي و بينالمللي اقدام نمايند. اين فعاليتها عبارتند از:
(a) تهيه و نشر ارزيابيهاي پايهاي وضعيت كاهش خطرپذيري بلايا، بر طبق توانائيها، نيازها و سياستهاي هر كشور و به صورت مقتضي و سهيم كردن ارگانهاي منطقهاي و بينالمللي مربوط در اطلاعات فوق.
(b) تعيين يك ساز و كار ملي مناسب براي اجرا و پيگيري اين چارچوب كاري و انتقال اطلاعات مربوط به دبيرخانه راهبرد كاهش بلايا.
(c) انتشار و به روز رساني دورهاي خلاصهاي از برنامههاي كاهش خطرپذيري بلايا در ارتباط با اين چارچوب كاري شامل همكاريهاي بينالمللي.
(d) تهيه شيوههاي كاري براي بازنگري پيشرفت ملي در برابر اين چارچوب كاري كه بايد شامل سيستمهايي جهت تحليل مقرون به صرفه و پايش و ارزيابي جاري خطرپذيري و آسيبپذيري، به خصوص در مورد مناطقي كه در معرض مخاطرات آب و هوايي و لرزهاي هستند، باشد.
(e) گنجاندن اطلاعات پيشرفت كاهش خطرپذيري بلايا در ساز و كارهاي گزارشدهي چارچوبهاي بينالمللي موجود در مورد توسعه پايدار.
(f) بررسي لازم، موافقت، تصويب يا تائيد اسناد قانوني بينالمللي مرتبط با كاهشپذيري بلايا و انجام اقدامات لازم براي اجراي[10] موثر آنها توسط كشورهاي مورد نظر اين اسناد.
(g) فراگير كردن كاهش خطرات مربوط به تغييرپذيري اقليم موجود و تغييرات جوي آينده در راهبردهاي كاهش خطرپذيري بلايا و سازگاري با تغييرات جوي. تضمين لحاظ شدن كامل مديريت خطرپذيريهاي مرتبط با مخاطرات زمينشناسي مانند زمين لرزه و زمين لغزش در برنامههاي كاهش خطرپذيري بلايا.
ب- سازمانها و موسسات منطقهاي
سازمانهاي منطقهاي مرتبط با كاهش خطرپذيري بلايا، براي به عهده گرفتن وظايف ذيل در چارچوب رسالت خويش و با توجه به اولويتها منابع فراخوانده ميشوند:
(a) ترويج برنامههاي منطقهاي شامل برنامههاي همكاريهاي فني، ظرفيتسازي، گسترش روش شناسيها و استانداردهاي پايش آسيبپذيري و مخاطرات و ارزيابي، مشاركت در اطلاعرساني و بسيج موثر منابع جهت حمايت از تلاشهاي ملي و منطقهاي جهت دستيابي به اهداف اين چارچوب كاري.
(b) تعهد كردن و انتشار ارزيابيهاي مبنايي منطقهاي و زير منطقهاي در مورد وضعيت كاهش خطرپذيري بلايا، مطابق نيازهاي شناخته شده و در راستاي رسالتي كه آنها به عهده دارند.
(c) هماهنگ كردن و انتشار دورهاي گزارشهاي مرتبط با پيشرفت در منطقه و موانع كار و نيازهاي حمايتي و كمك به كشورها براساس درخواست آنها، در مورد تهيه خلاصه گزارشهاي ادواري برنامهها و پيشرفتهاي ملي.
(d) تاسيس يا تقويت مراكز همكاريهاي تخصصي منطقهاي، بر حسب اقتضا، جهت انجام تحقيقات، تربيت نيرو و آموزش عالي و ظرفيتسازي در زمينه كاهش خطرپذيري بلايا.
(e) حمايت از توسعه ساز و كار منطقهاي و توانائيهاي هشدار سريع براي حوادث از جمله سونامي[11].
ج- سازمانهاي بينالمللي
27- سازمانهاي بينالمللي از جمله سازمان ملل و موسسات مالي بينالمللي براي انجام وظايف ذيل در محدوده رسالت خويش و اولويتها و منابع، فراخوانده ميشوند:
(a) تعهد كامل در حمايت از اجراي راهبرد بينالمللي كاهش بلايا و همكاري براي پيشبرد رهيافتهاي نهادينه شده در امر بازگشتپذيري ملل و جوامع با تشويق پيوندهاي قويتر و انسجام بيشتر و تلفيق هرچه بيشتر عوامل كاهش خطرپذيري در زمينههاي توسعه پايدار و بشر دوستانه مطابق با اين چارچوب كاري.
(b) تقويت ظرفيت كلي سيستم سازمان ملل براي ياري رساندن به كشورهاي در حال توسعه حادثهخيز و انجام اقدامات ضروري براي ارزيابي منظم پيشرفت آنها در جهت دستيابي به اهداف و اولويتهاي تعيين شده در اين چارچوب كاري، براساس راهبرد بينالمللي كاهش بلايا.
(c) مشخص نمودن اقدامات مناسب براي كمك به كشورهاي در حال توسعه حادثه خيز در اجراي اين چارچوب كاري و اطمينان يافتن از اينكه اقدامات فوق به نحو مناسب در برنامهها و سياستهاي علمي هر سازمان و بخشهاي توسعه و انسان دوستانه و عملكردها تلفيق شده و بودجه كافي براي اجراي آنها اختصاص يافته است.
(c- دو) كمك به كشورهاي در حال توسعه حادثه خيز، در تهيه راهبرد ملي و برنامه كاري و برنامههاي كاهش خطرپذيري بلايا و توسعه توانائيهاي فني و سازماني آنها در زمينه كاهش خطرپذيري براساس اولويتهاي تعيين شده در اين چارچوب كاري.
(d) تلفيق اقدامات در ساز و كارهاي هماهنگي ذيربط مانند گروه توسعه سازمان ملل و كميته دائمي بين سازماني (امور بشردوستانه) در سطح ملي و از طريق سيستم هماهنگ كننده مقيم سازمان ملل و تيم كشوري آن در جهت حمايت از اجراي اين چارچوب كاري و همچنين ادغام ملاحظات كاهش خطرپذيري در چارچوبهاي همكاري توسعه نظير ارزيابيهاي كشوري مشترك، چارچوب همكاريهاي توسعه سازمان ملل و راهبرد كاهش فقر.
(e) در همكاري نزديك با شبكهها و ساز و كارهاي موجود، انجام همكاري براي گردآوري دادههاي يكدست و پيشبينيها در سطح جهاني در مورد مخاطرات طبيعي، آسيبپذيريها و آثار حوادث در همه مقياسها. اين اقدامات بايد شامل توسعه استانداردها، نگهداري بانكهاي اطلاعاتي، توسعه شاخصها و نشانگرهاي توسعه، تقويت سيستمهاي هشدار سريع، تبادل كامل و آزاد دادهها، استفاده از رصدهاي درجا و سنجش از دور باشد.
(f) پشتيباني از كشورها با تامين به موقع و مناسب كمكهاي امدادي بينالمللي براساس درخواست كشور آسيب ديده و اصول راهنماي مورد توافق براي كمكهاي امدادي اضطراري و مقررات هماهنگي.[12] فراهم كردن اين كمكها به اين اميد كه منجر به كاهش آسيبپذيري و خطرپذيري گردد و توانائيها را بهبود بخشد و ترتيبات موثر براي همكاريهاي بينالمللي در مورد همكاريهاي جستجو[13] و نجات شهري را تضمين نمايد. تضمين اينكه، امكان پاسخگويي سريع بينالمللي براي رسيدن به مناطق حادثه ديده در سطح ملي و محلي با هماهنگيهاي قبلي فراهم شده و حلقههاي ارتباطي لازم براي تلاشهاي نوتواني و كاهش خطرپذيري تقويت گرديده است.
(g) تقويت ساز و كارهاي بينالمللي به اين اميد كه كشور آسيب ديده در مرحله انتقال به سوي نوتواني پايدار فيزيكي، اجتماعي و اقتصادي كاهش خطرپذيريهاي آتي پشتيباني گردد. اين امر بايد شامل پشتيباني از فعاليتهاي كاهش خطرپذيري در نوتواني پس از حادثه و فرايندهاي احيا و سهيم شدن در بهترين عملكردها، پشتيباني علمي و فني از كشورهاي ذيربط، كارشناسان و سازمانهاي وابسته به سازمان ملل باشد.
(h) تقويت و سازگار كردن برنامه درون سازماني موجود در مورد آموزش مديريت حوادث براساس بينش راهبردي درون سازماني و چارچوب مديريت كاهش خطرپذيري كه در بر گيرنده كاهش خطرپذيري، آمادگي، مقابله و نوتواني است.
1-برگشتپذيري: « توانائي تطابق يك سيستم، اجتماع يا جامعهاي كه بطور باالقوه در معرض خطر قرار دارد و خود را با مقاومت يا تغيير، جهت دستيابي به عملكرد و ساختار قابل قبول يا حفظ آن سازگار مينمايد. ميزان آن با درجهاي تعيين ميشود كه سيستم اجتماعي قادر به سازماندهي خود جهت افزايش اين توانائي بخاطر درس گرفتن از حوادث گذشته جهت حفاظت بهتر در آينده و بهبود اقدامات مربوط به كاهش آسيبپذيري ميباشد»
2 - طبق تأييد مجدد در بيست و سومين جلسه ويژه مجمع عمومي در مورد زنان 2000: برابري جنسيت، توسعه و صلح براي قرن بيست و يكم.
1- ايجاد سازو كارهاي ملي براي كاهش بلايا، در قطعنامه شماره 63/1999 شوراي اجتماعي و اقتصادي و در قطعنامه شماره 14/58 و 195/56 و 215/58 مجمع عمومي درخواست گرديد. عبارت «سازوكارهاي ملي» يك اصطلاح عام در خصوص مكانيزمهاي ملي جهت هماهنگي و خط مشي راهبري كاهش خطر پذيري است كه ماهيت چند بخشي و چند رشتهاي با مشاركت عمومي و خصوصي و مشاركت جامعه مدني شامل كليه نهادهاي مربوطه در يك كشور (منجمله نمايندگي مقيم سازمان ملل در سطح ملي بر حسب اقتضاء) ميباشد. سازوكارهاي ملي نماينده مكانيزمهاي ملي براي استراتژي بينالمللي كاهش بلايا ميباشند
1 - اقدامات سازهاي عبارت از هر گونه ساخت و ساز فيزيكي براي كاهش يا جلوگيري از اثرات احتمالي خطرات ميباشد كه شامل اقدامات مهندسي و ساخت و ساز مقاوم در برابر خطر، سازهها و زير ساختهاي حفاظت كننده ميباشد. اقدامات غير سازهاي عبارت است از خط مشيها، آگاهي، گسترش دانش، تعهد عمومي و روشها و اقدامات عملياتي شامل سازو كارهاي مشاركتي و اطلاع رساني ميباشد كه ميتواند خطرپذيري و آثار مربوطه را كاهش دهد 2004 ژنو FSDR/UN
1- مانند كنوانسيون تمپر در مورد فراهم ساختن منابع ارتباطاتي براي كاهش آثار حوادث و عمليات امدادي (1988) كه در 8 ژانويه 2005 به اجراء درآمد
نویسنده وبلاگ