مدیریت بحران

در اين رابطه، ابتدا به مسئله امن بودن يك جامعه مي پردازيم و سپس روشها و سياستهاي کاهش آسیب در سطوح مختلف از شخصي تا مؤسسه اي، شهري، ملي و بين المللي توضيح داده مي شوند.

1-6- امنيت و جامعه

همه افراد و آماده جامعه كمابيش در خسارات زلزله ها سهيم مي‌باشند. اگر در منطقه زلزله خيزي زندگي مي كنيد ايمني شما و ساير اعضاي خانواده تان تابع مقاومت ساختمان منزل و اقدامهاي احتياطي كه بجا مي آوري مي باشد.

به همين ترتيب شركتها، مؤسسات و ادارات مي توانند از طريق كاهش آسيب پذيري ساختمانها، تجهيزات و محتواي آنها كه در اختيارشان است مؤثر واقع شوند. در عين حال، دولت نيز از طرق مختلفي به نظير تهيه كدهاي ساختماني، وضع كردن استانداردهاي ايمني و نيز اشاعه فرهنگ ايمني مي تواند تأثيرگذار باشد.

هر فرد از افراد جامعه مي تواند در ايجاد فرهنگ ايمني نقش داشته باشد. به عنوان مثال، دولت از طريق قانونگذاري و ايجاد اجماع اجتماعي براي رشد و فرهنگ ايمني، برنامه ريزان شهري و ناحيه اي از طريق ايجاد محيط فيزيكي و زيرساختهاي ايمن، طراحان ساختمانها از طريق توجه به جنبه هاي ايمني ساختمانها، شركتها و سازمانهاي خصوصي از طريق توجه به روشهاي حفاظت كاركنان و اموال خود در برابر خطر زلزله و گروههاي اجتماعي بصورت مستقيم (با انجام اقدامات كاهش دهنده ريسك) و غيرمستقيم (مثلا از طريق جلب توجه مسئولين) مي توانند سهم داشته باشند.

در يك كلام، در يك جامعه تحت خطر بايستي هر يك از افراد جامعه ياد بگيرند چگونه خود، اموال خود و افراد تحت تكفل خود را حفاظت كند.

2-6- مديريت ريسك در مقياس شخصي

هر فرد از طريق احداث خانه امن، افزايش ايمني فضاي داخلي ساختمان و محيط كار، بيمه زلزله، شركت در برنامه هاي کاهش لرزه اي و همكاري با گروههاي اجتماعي فعال در اين زمينه مي تواند در امر مديريت ريسك زلزله همكاري نمايد.

1-2-6- احداث خانه امن

ايمني هر فرد بيش از هر چيز به ايمني ساختماني بستگي دارد كه در آن زندگي مي كند. اگر خانه هر فرد مقاوم بوده و توسط مهندس ذيصلاح بگونه اي طراحي شده باشد كه در برابر زلزله شديد بخوبي مقاومت كند در اينصورت خطر تخريب آن كم خواهد بود. لذا در هنگام خريد يا احداث خانه بايد به مقاومت آن در برابر زلزله توجه شود. چهار عامل موقعيت، طراحي، مصالح و اجراء بر مقاومت ساختمانها در برابر زلزله تأثير دارند. محلهاي نزديك به گسلها يا مسائد به روانگرائي و سطوح پر شيب براي احداث خانه مناسب نمي باشند. يكي از مهمترين ويژگيهاي ساختمانهاي مقاوم در برابر زلزله طراحي آنهاست. ساختمان نبايد بيش از حد وسيع، بيش از حد بلند و داراي پلان و پيچيده باشد. مصالحي نظير خشت و سنگ مقاومت كافي ندارند. در هنگام احداث ساختمان نيز بايد به نكاتي نظير محكم بودن اتصالات توجه كافي مبذول شود. معمولا هر چه ساختمانها كهنه تر باشند آسيب پذيرترند. در عين حال، ارزيابي ميزان مقاومت يك ساختمان در برابر زلزله كار پيچيده و مشكلي بوده و نياز به مهندسين كارآزموده دارد.  اگر مشخص شد كه ساختمانتان آسيب‌پذير است مي توانيد آنرا تقويت كنيد كه روشهاي آن در فصل مقاوم سازی معرفي شده اند و در عين حال ممكن است آنرا تخريب كرده و ساختمان جديد و مقاومي بسازيد. فروش ساختمان نيز راه حل سوم است.

2-2-6- ايمني داخل ساختمان

اگر ساختمان شما مقاوم در برابر زلزله ساخته شده است، اين بدين معني نيست كه الزاما در صورت بروز زلزله آسيب‌ نخواهيد ديد و يا متضرر نخواهيد شد. در واقع اشياء و اجزاء و ملحقات زيادي در ساختمان وجود دارند كه مي‌توانند در هنگام زلزله آسيب ببينند و حتي به شما آسيب برسانند. نمونه هايي از آنها عبارتند از واژگون شدن لوازم سنگين و بلند (نظير يخچال)، فروريختن وسائل داخل قفسه ها و دكوراسيون‌ها و از همه مهمتر خطر بروز آتش توسط منبع خاص (نظير بخاريها، خوراك پزي‌ها،گاز و غيره) لذا بايستي به اين موارد هم توجه شده و بويژه اشياء قابل سقوط به ديوار يا عوامل اتصالي ديگر محكم شوند.

3-2-6- ايمني محيط كار

معمولا هر فرد روزانه چند تا چندين ساعت از اوقات خود را در خارج از خانه ولي در فضاي سرپوشيده اي كه آنرا محيط كار مي ناميم مي گذراند. بروز زلزله در هنگامي كه مردم داخل اين ساختمانها اقامت دارند مي تواند مصيبت بار باشد. بهرحال، علاوه بر اين كه بايستي به مسئله مقاومت اين اين ساختمانها توجه شود بايد ايمني مربوط به ماشين آلات، مواد خطرناك، آتش سوزي و امثال آن هم مورد توجه قرار گيرد. بدين لحاظ يكي از محيطهايي كه بايد مورد توجه شديد قرار گيرد مدرسه است.

4-2-6- بيمه زلزله

زلزله مي تواند از طريق تخريب ساختمان خانه، تخريب وسائل و اشياء داخل خانه و تخريب خودروهاي شخصي ضربه اقتصادي شديدي بر هر خانوار وارد كند. بهترين راه حفاظت در برابر خطر ضررهاي مالي استفاده از بيمه زلزله است كه معمولا توسط بسياري از شركتهاي بيمه گر، همراه با بيمه آتش سوزي ارائه مي شود.

5-2-6- شركت در برنامه هاي حفاظت لرزه اي

عاقلانه اين است كه ما تنها به ايمني خود و اموال خودتوجه داشته باشيم. و حتي الامكان به ايمني سرويسهاي عمومي (آب، برق، و . . .)، جامعه و محيط اطراف خود كمك كنيم. مثلا اگر در زمينه زلزله اطلاعاتي داريم به ديگران بياموزيم كه زلزله چيست و چگونه مي تواند به آنها آسيب برساند. همچنين مي توانيم در مانور زلزله و عمليات هشدار عمومي شركت كنيم. در امور برنامه ريزي و اجراي شرايط اضطراري همكاري داشته باشيم. در تدوين آئين نامه هاي ساختمانهاي مقاوم در برابر زلزله كمك كنيم و . . . توجه داشته باشيد كه در محيط زلزله خيز همكاري همه افراد جامعه در امور حفاظت لرزه اي ضروري است و تنها در اينصورت حفاظت كل جامعه امكان پذير خواهد بود.

6-2-6- همكاري با گروههاي اجتماعي

گروهها و انجمن ها مي توانند نقش مهمي در امر حفاظت لرزه اي داشته باشند زيرا كه آنها اعضاء ضعيف تر جامعه (افراد مسن، ناتوان و فقير) را مورد توجه قرار داده و اجازه نمي دهند كه آنها فراموش شوند. لذا تك تك افراد مي توانند با شركت در اين گروهها مؤثر و مفيد واقع شوند. سرويسهايي كه گروههاي اجتماعي مي توانند ارائه دهند عبارتند از :

الف) همكاري در انتشار اطلاعات

اطلاعات نقش مهمي در حفاظت لرزه اي دارد. لذا يكي از نقشهاي مهم گروههاي اجتماعي استحصال و انتشار اطلاعات در زمينه هائي نظير موارد ذيل مي باشد :

-       ريسك زلزله

-       توضيح احتمال وقوع زلزله و  اثرات آن

-       عواقب احتمالي زلزله

-       كارهايي كه هر فرد در برابر خطر زلزله بايد انجام دهد

-       معرفي مشخصات ساختمانهاي امن

-       معرفي روشهاي افزايش مقاومت ساختمانهاي موجود

-       معرفي شركتها و مهندسيني كه در طراحي و احداث سازه هاي مقاوم ورزيده اند

-       معرفي اصولي كه بايد مردم در خانه و محيط كار رعايت كنند

اطلاعات فوق را مي توان از طريق نشريه، كتاب، بروشور، پلاكارد و نيز شركت در جلسات و مباحث انتقال داد.

ب) تمرين آمادگي براي شرايط اضطراري

گروههاي اجتماعي از طريق تشويق افراد به شركت در فعاليتهاي آمادگي در امر حفاظت در برابر زلزله نقش مي توانند داشته باشند. در تمرينهاي آمادگي طرح يك فاجعه اجتماعي مطرح مي شود و براي هر فرد در آن نقشي در نظر مي‌گيرند. مهمترين نقش ها عبارتند از امداد و نجات، كمكهاي اوليه، آتش نشاني، تماس با هر خانواده، كنترل خانه به خانه، ارزيابي خسارات، تماس با مسئولين، نظارت بر تخليه مردم از منطقه آسيب ديده و توزيع غذا، آب و منابع انرژي. در عين حال ، اعضاء گروههاي اجتماعي مي توانند در تمرينهاي آمادگي (مانور زلزله) مدارس نيز همكاري كرده و از اين طريق كمك به ارتقاء آگاهي و آمادگي مردم نمايند. سومين اقدامي كه مي توان براي آنها در نظر گرفت در اختيار گرفتن تجهيزات مربوط به كمكهاي اوليه، آتش نشاني، كنار زني آوار، و ساير تجهيزات  اضطراري است تا آنها را كنترل و چك كنند و هم طرز كار با آنها رابياموزند.

ج) شركت در پروژه هاي ساختمان سازي

گروههاي اجتماعي مي‌توانند در پروژه هاي ساختمان سازي همكاري كنند. همكاري آنها شكلهاي مختلفي دارد. از جمله در تأمين هزينه ها، در تأمين مصالح و در كار احداث. بهتر است چنين ساختمانهايي براي افراد مسن و ضعيف و فقير ساخته شوند و يا در ساختمانهاي عمومي، نظير مدرسه، مسجد و امثال آن را بسازند.

د) لابي اجتماعي

گروههاي اجتماعي مي‌توانند به عنوان لابي اجتماعي حفاظت در برابر زلزله را ارتقاء ببخشند. مثلا از طريق فشار سياسي از مسئولين بخواهند تا در كدهاي ساختمان سازي تجديد نظر كنند و قوانين را اصلاح كنند. بودجه بيشتري به حفاظت در برابر زلزله اختصاص دهند، در مورد ساختمانهاي عمومي نا امن تصميم گيري كنند و سطح حفاظت در مدارس و بيمارستانهارا بالا ببرند. آنها اقدامات فوق را از طريق شركت در مجامع، نشست ها، بحثهاي مطبوعات، تماس با رهبران سياسي و تهيه درخواست نامه مي توانند به پيش ببرند.

تجربه نشان داده كه اگر گروههاي اجتماعي مبارزه عمومي بزرگ مقياس را براي امر حفاظت در برابر زلزله شروع كرده، از رسانه هاي همگاني بخوبي استفاده كرده و اين امر را در طولاني مدت ادامه دهند مي توانند به اهداف خود برسند.

ه) اجراي پروژه ها

بسياري از سازمانهاي دولتي ترجيح مي دهند از پروژه هاي مربوط به گروههاي محلي حمايت كنند. لذا آنها مي توانند از منابع دولتي براي اجراي پروژه هاي حفاظت در برابر زلزله استفاده كنند.

3-6- مديريت ريسك زلزله در مؤسسات و ادارات

زلزله ها مي توانند اثرات شديدي به شركتهاي خصوصي، صنايع، واحدهاي توليدي، موسسات آموزشي، واحدهاي پزشكي و بالاخره هر سازماني كه داراي ساختمانها و پرسنلي است داشته باشند. مدیران آنها مي توانند با انجام اقداماتي پرسنل و اموال خود را حفاظت كنند. يكي از راهها بيمه است كه در برگيرنده بيمه اموال، قطع فعاليتهاي اقتصادي و افراد مي باشد. اقدام مناسب ديگر افزايش مقاومت ساختمانها و تجهيزات در برابر تهديد زلزله است.

1-3-6- ايمني ساختمانهاي مؤسسات

لازم است كليه ساختمانهاي در اختيار مؤسسات از نظر مقاومت در برابر زلزله توسط افراد ذيصلاح مورد ارزيابي قرار گيرند. اين ارزيابي بايستي مشخص شود كه :

-       آيا ساختمانها با كدهاي ساختمان سازي هماهنگي دارند.

-       ساختمانهاي شديدا آسيب پذير شناسائي شوند.

-       نقطه ضعفهاي هر ساختمان مشخص شوند.

-       وضعيت فعلي ساختمان مورد ارزيابي قرار گرفته و هر نوع خرابي(نظير نم زدگي) كه مي تواند مقاومت ساختمان را كاهش دهد بر طرف گردد.

-       اگر محل احداث ساختمان نا مناسب بوده و علائم نشت زمين ديده مي شود، شرايط فونداسيون ساختمان نيز بايد مورد ارزيابي قرار گيرد.

-       در عين حال، بهتر است اجزاء غير سازه‌اي، نظير تزئينات، نرده‌ها، لوله‌ها و غيره كه ممكن است در اثر زلزله آسيب ببينند كنترل شوند.

همچنين، توجه به موارد زير نيز توجيه مي‌شود :

-       هر گونه تهديد جدي در مورد افراد ساكن در ساختمان مورد توجه قرار گيرد.

-       در صورت ضرورت، اجزاء غيرسازه اي داخل ساختمان توسط پيچ و مهره، نوار فلزي و غيره تثبيت شوند.

-       بايستي اجزا غيرسازه اي را كه نمي توان بي خطر كرد برداشت يا تخريب كرد.

-       آسيب هاي غيرسازه اي (مثلا وجود نقص در سيستم فاضلاب ساختمان) را بر طرف كرد، چون مي توانند به ساختمانها به صورت منظم (مثلا هر سال يكبار) صورت گيرد.

در هر حال، اگر مشخص شود كه ساختماني متعلق به مؤسسه اي است آسيب پذير است، لازم است تصميم مقتضي، نظير موارد ذيل، اخذ شود:

-       ساختمان فروريخته شود

-       اجازه ساختمان پس داده شود

-       ساختمان متروكه شود

-       ساختمان تقويت شود

-       ساختمان تخريب و جاي آن ساختمان مقاوم جديدي ساخته شود

-       كاربري ساختمان تغيير داده شود.مثلا اگر مؤسسه اي داراي ساختمانهاي متعددي است كه بعضي مقاوم و بعضي نامقاوم هستند مي توان فعاليتها و لوازم با ارزش را در انواع مقاوم جاي داد و آسيب پذيرها را به امور كم اهميت‌تر و يا كم‌ تراكمتر اختصاص داد

2-3-6- تسهيلات خطرناك

ممكن است بعضي از تسهيلات و مواد موجود در ساختمانهاي شركتها وادارات خطرناك بوده و در اثر زلزله آسيب زيادي وارد كنند. مهمترين آنها عبارتند از تركيبات شيميايي خطرناك، مواد مشتعل شونده و مواد آلاينده.

در ارتباط با اين نوع اموال و تسهيلات، بايستي توجه شود كه در اثر زلزله ضعيف ترين حلقه يك زنجيره آسيب مي‌بيند كه مي تواندكل يك كارخانه يا مجتمع را ويران كند. به عنوان مثال، در اثر يكي از زلزله هاي تركيه يكي از برجهاي يك پالايشگاه واژگون شد و تمام پالايشگاه در آتش سوخت. لذا بايد استاندارد حفاظت تسهيلات خطرناك چند برابر بيش از سازه هاي عادي باشد. همچنين، بهتر است يك برنامه تفصيلي هم داشته باشيم كه اگر اتفاقي صورت گرفت اقدامات پيشگيرانه صورت گيرد تا عواقب آن كمتر باشند.

3-3-6- اهداف حفاظتي

معمولا تصميم گيري در مورد اينكه عامل تهديد كننده چيست و لازم است افزايش مقاومت در چه حدي صورت گيرد بسيار مشكل است. معمولا در قانون حداقل سطح ايمني در نظر گرفته شده است. در حاليكه ممكن است مؤسسه سطح استاندارد بالاتري را براي حفاظت در نظر بگيرد. در عين حال كه بعضي از كشورها فاقد كد مي باشند و يا ممكن است ساختمانهاي يك مؤسسه قبل از وضع شدن كد ساختمان سازي، براي جلوگيري از فروريختن ساختمان در نظر گرفته مي شوند و آسيب در حد غيرقابل استفاده شدن ساختمان در نظر گرفته مي شوند و آسيب در حد غيرقابل استفاده شدن ساختمان زلزله بزرگ را بطور تلويحي مي پذيرند، در حاليكه ممكن است اين مطلوب يك مؤسسه (مثلا يك مجتمع پزشكي داراي لوازم گران قيمت) نباشد. لذا در اين حالت به دليل اينكه مؤسسه ترجيح مي دهد در اثر زلزله قوي دچار مشكل نشود و فعاليت عادي خود را ادامه دهد، بالاجبار كد ساختماني درجه بالاتري را اجرا خواهد كرد.

اگر اهداف حفاظت از يك ساختمان مشخص باشند بهتر مي تو ان آنرا به ميزان مقتضي مقاوم ساخت، مي توان با دسته بندي ساختمانها و تسهيلات يك مؤسسه به رده هاي حفاظتي مختلفع اهداف حفاظتي را مشخص كرد.

لذا توصيه شده كه ساختمان در يكي از سه گروه زير در نظر گرفته شود :

الف) سازه كاملا مقاوم – اين ساختمان در اثر هر زلزله اي كه پيش بيني شود در طي حيات سازه رخ خواهد داد آسيب نديده و قابل استفاده خواهد بود.

ب) سازه قابل كاركرد – اين ساختمان در تمام زلزله ها (بجزء شديدترين زلزله ها) قابل استفاده باشد. مثلا بگونه اي طراحي شود كه در برابر زلزله با احتمال وقوع 100 سال يكبار آسيب سازه اي بينند.

ج) سازه ايمن براي ساكنين – اين ساختمان بايد بگونه اي طراحي و ساخته شود كه در برابر هر زلزله اي كه        پيش بيني مي شود مي تواند رخ دهد مقاومت كرده و موجب آسيب به ساكنين نشود. مثلا در برابر زلزله با احتمال وقوع 1000 سال يكبار هم آسيب ببيند.

در عين حال اهداف حفاظتي ديگري نيز قابل تصور مي باشد. مثلا ميزان حفاظت را بر اساس تعداد افراد ساكن در ساختمان، ميزان ساعات سكونت در ساختمان و يا ميزان درآمد در هر ساختمان تعيين كرد. بديهي است كه آثار باستاني و موزه ها بلحاظ اهميت فرهنگي زيادي كه دارند بايد از اولويت بالائي برخوردار باشند.

در ضمن لازم است حفاظت ساختماني كه قرار است ساخته شود. به روشني بيان شود. مثلا سطحي از خسارت را كه غيرقابل قبول است را مشخص نمود و سپس مدت زماني را كه آن سطح خسارت پذيرفتني نيست را مشخص نمود (اين مدت مي تواند برابر با طول عمر مفيد سازه باشد) در پايان حدي از احتمال را كه قابل قبول است را در نظر گرفت و بر مبناي اين موارد شدت شديدترين زلزله را تعيين و ساختمان را در برابر آن مقاوم ساخت.

4-3-6- خطرهاي غيرسازه اي

بخش قابل ملاحظه اي از خسارات زلزله ها به محتواي داخل ساختمان، تجهيزات، ماشين آلات و ساير عناصر غيرسازه اي مربوط مي شوند. لذا بايد مؤسسات برنامه اي براي حفاظت آنها داشته باشند. بدين منظور اگر آنها بصورت اطاق به اطاق عوامل احتمالي آسيب را شناسايي و رفع كنند بسيار مفيد خواهد بود.

هر شيء يا اثاثيه بزرگ و بلند كه خطر واژگوني در هنگام زلزله آنرا تهديد كند بايد بطور محكم به ديوار يا كف ساختمان متصل شود. از جمله اين موارد مي توان قفسه ها، ويترين ها، كابينت ها و امثال آنرا ذكر كرد. قفل محكم براي قفسه ها مي تواند جلوي فروريختن اشياء داخل آنها را بگيرد. اشياء شيشه اي نيز ممكن است در اثر زلزله آسيب جدي ببينند لذا بايد آنها را محكم كرد و يا از شيشه هاي مخصوص استفاد شود. بايد تمام اشياء روي ديوار و آويزان معاينه شوند و در صورت ضرورت محكم گردند.

در مؤسسات تجهيزات زيادي نظير ديگها، گرم كننده ها، دستگاههاي پخت و غيره به عنوان منبع بالقوه آتش مطرح باشند. لذا بايد به منابع توليد آتش توجه كرد. مثلا لوله هاي گاز انعطاف پذير بوده و امكان حركت ديفرانسيل بين لوله و منبع مصرف گاز وجود داشته باشد. يا شيرهاي گاز هنگام زلزله خودبخود بسته شوند.

در عين حال اشياء ظريف و با ارزش نياز به حفاظت شديد دارند. كامپيوتر، تلويزيون، پروژكتور، اشياء هنري و موزه‌اي نمونه هايي از آن مي باشند.

ممكن است مؤسسه داراي ماشين آلات صنعتي باشد كه در هنگام زلزله در اثر واژگوني يا جابجا شدن آسيب ببينند. لذا در اين مورد هم بايد تمهيدات مناسب انديشيده شود. در كارگاههاي صنعتي وجود مايعات و يا گازهاي داغ و خطرناك هم بايد مورد توجه قرار گيرد.

بسياري از ساختمانهاي متعلق به شركتها و مؤسسات چند طبقه اند. در اين ساختمانها بايد پلكانها، دربهاي ايمني و كريدورها تميز بوده و در هنگام زلزله باز بمانند.

5-3-6- برنامه ريزي اضطراري

هر مؤسسه بايد برنامه اي براي شرايط پس از زلزله هم داشته باشد. موارد مهم كه لازم است در اين برنامه لحاظ شوند عبارتند از :

-       در هنگام زلزله چه بايد كرد

-       نحوه تخليه ساختمانها پس از وقوع زلزله

-       مواظبت از خردسالان، افراد مسن، مريض و معلول

-       خاموش كردن آتش

-       ايمن كردن هر وضعيت وضعيت خطرناك

-       چك كردن پرسنل و شناسائي افراد مفققود

-       كمكهاي اوليه 

-       چك كردن و گزارش كردن خسارات

-       محدود كردن آسيب

-       تعيين معيارهاي اعلام زمان برگشت كاركنان به سركار خود

-       نحوه تخليه افراد

همچنين لازم است كاركنان مؤسسه در ارتباط با طرح شرايط اضطراري آموزش ببينند و نقش آنها مشخص شود. در آموزش بايد مواردي نظير اندازه و ميزان تهديد، سياست ها و ميزان سطح آمادگي مورد نياز در نظر گرفته و بيان شوند. در عين حال آموزش كمكهاي اوليه، مقابله با آتش، خبرنامه، يادآوري و غيره مي توان سطح آگاهي كاركنان را در حد بالا حفظ كرد.

6-3-6- افزايش خوداتكائي

معمولا زلزله هاي قوي باعث قطع شدگي و اختلال در تسهيلات همگاني، خطوط نيرو و سيستم هاي ارتباطي مي شوند، زيرا كه در اين سيستم ها در نقاطي اتصالات قطع مي شوند. راه اندازي مجدد آنها ممكن است مدت طولاني وقت بگيرد. ممكن است لوله هاي آب، گاز، برق، فاضلاب، ارتباطات دور و غيره براي مدتي قطع باشند. لذا بايد مؤسسه در ارتباط با اين نوع مشكلات هم برنامه عملي داشته باشد.

ژنراتورهاي يدك براي شرايطي كه برق قطع شده باشد مفيدند و اگر داراي سوخت كافي باشند مي توانند تا يك دو هفته برق مؤسسه را تأمين كنند. تانكهاي ذخيره آب هم براي نياز به آب مفيد مي باشند. اگر سپتيك تانك موقتي وجود داشته باشد مي توان فاضلاب را در آن تخليه كرد. حتي مي توان مخزن گاز موقتي در نظر گرفت.

در هنگام زلزله معمولا ارتباطهاي كابلي قطع و يا بشدت اشغال مي شوند. اين در حالي است كه در ارتباطات داخل سازماني و بيروني براي سازمانها و ادارات بسيار ضروري مي باشند. سرورها و شبكه هاي اينترنتي هم ممكن است قطع شوند.

جهت اجتناب از بروز چنين مشكلاتي راه حلهاي متعدي قابل تصور است. مثلا شركتهايي كه تجارب الكترونيكي و اينترنت داشته باشند بهتر است طرح فاجعه و سرورهاي بك آپ در خارج از منطقه اي كه احتمالا در اثر زلزله آسيب خواهند ديد داشته باشند.

شبكه تلفني سلولي نيز مي تواند در اثر زلزله قوي قطع شود. البته سيستم راديويي بندرت آسيب مي بيند و بنابراين به عنوان يك بك اپ ارتباطي مفيد است. ارتباطات داخل مؤسسه اي را مي توان از طريق سيستم راديويي UHF كه مي توان محدوده بزرگي را پوشش دهد برقرار كرد. ولي ارتباطات شهري را مي توان با سيستم VHF در باندهاي خاصي كه نياز به مجوز دارند برقرار كرد.

قطع خطوط مواد مواصلاتي نيز مي تواند مشكلات متعددي بوجود آورد. از جمله :

-       دريافت كالا و خدمات قطع مي شود

-       دريافت مواد اوليه قطع مي شود

-       نمي توانيم محصولات توليدي را به بازار بفرستيم

جهت كاهش اثرات اين نوع مشكلات بهتر است مكانيسم هاي انتقال كالا انعطاف پذير باشند (مثلا استفاده از جاده به جاي راه آهن و برعكس) و امكانات ذخيره كالاها و مواد فاسد شدني را افزايش دهيم.

7-3-6- حفظ اطلاعات و تماسهاي شغلي

بسياري از مؤسسات پس از زلزله اطلاعات و ريكوردهاي زيادي را كه بسيار هم با ارزش مي باشند را از دست مي دهند . مثلا :

-       فايلها در ساختمانهاي تخريب شده گم مي شوند

-       آتش سوزي اطلاعات را از بين مي برد

-       ممكن است آنها در اثر تماس با آب و خيس شدگي از بين بروند

-       ممكن است در اثر آسيب كامپيوترها، پاك شوند

-       ممكن است در حين آوار برداري تخريب شوند

بويژه حفظ ريكوردهاي تجاري بسيار مهم است.

در ارتباط با اين نوع مشكلات نيز راه حلهاي مختلفي وجود دارد. مثلا آرشيوها و بايگاني هاي را به گونه اي طراحي كنيم كه در اثر زلزله آسيب نبينند. اطلاعات مهم داخل كامپيوتر را  روي سرور بك آپ كپي كرده و در محلهاي جداگانه اي نگه داريم. بويژه استفاده  از ديسكهاي هارد امكان تخريب را كاهش مي دهد. شرايط آشفته بعد از زلزله باعث اختلا در كار مؤسسات مي شود. بايد برنامه اي براي برگشت سريع به وضعيت عادي داشته باشيم. در مجموع، چنانچه پرسنل به خوبي در مورد شرايط اضطراري و مديريت آن آگاه باشند مشكلات كاهش خواهند يافت.